Budownictwo____________________-

Pod pojęciem surowców skalnych rozumiemy wszelkie surowce mineralne wykorzystywane w przemyśle materiałów budowlanych, przemyśle szklarskim i porcelanowo-fajansowym. Do najważniejszych materiałów budowlanych należą kamienie (skały) budowlane, cement, wapno, wyroby betonowe, prefabrykaty, stolarka budowlana, szkło i fajans. Najbardziej zasobny pod względem ilości i rodzajów surowców skalnych jest rejon sudecki, gdzie znajdują się kamieniołomy granitu (Strzegom, Strzelin), marmurów (np. w rejonie Lądka Zdroju), piaskowców (np. Radków u podnóża Gór Stołowych), wapieni (Wojcieszów), gabra (rejon góry Ślęży), porfirów i melafirów. Drugim co do znaczenia regionem są Góry Świętokrzyskie z kamieniołomami marmurów kieleckich (okolice Chęcin), piaskowców, kwarcytów, dolomitów i wapieni. Skały budowlane są pozyskiwane również w Beskidach i na Pogórzu Karpackim (porfiry, melafiry, andezyt, margle, wapienie). Margle i wapienie eksploatuje się na terenie Wyżyn: Krakowsko-Częstochowskiej, Lubelskiej i Śląskiej, oraz na Kujawach i w woj. opolskim. Sudety i Podgórze Sudeckie oraz rejon Kielce- Skarżysko Kamienna to główne obszary koncentracji przemysłu kamieniarskiego w Polsce. Przemysł wapienniczy jest ściśle uzależniony od bazy surowcowej, wapienniki- ze względu na koszty transportu surowca, lokalizuje się w rejonach eksploatacji skał wapiennych (to samo dotyczy przemysłu cementowego). Największe zakłady przemysłu wapienniczego to: kombinat „Truskawica” koło Kielc, zakład w Bielawach (Kujawy), liczne wapienniki w rejonie Częstochowy, Strzelec opolskich i Kielc. Dużymi zdolnościami produkcyjnymi dysponują polskie cementownie, największe z nich to „Rejowiec” I i II (woj. Opolskie), Chełm I, II i III, „Nowiny” I i II koło Kielc, „Wierzbica” koło Radomia, „Rudniki koło Częstochowy i „Kujawy” koło Inowrocławia. Większość cementowni stosuje jednak przestarzałe i energochłonne technologie. Spośród 16 istniejących w kraju cementowni najbardziej atrakcyjne zostały już sprywatyzowane. Cementownia „Górażdże” i zakład w Strzelcach Opolskich trafiły pod kontrole kapitału belgijskiego (podobnie jak cementownia „Nowiny”), francuski koncern Lafarge wykupił zakłady w Małogoszczy i cementownię „Kujawy”. Największym producentem gipsu w kraju są Zakłady Przemysłu Gipsowego „Dolina Nidy” nad Nidą niedaleko Pińczowa. Systematycznie maleje produkcja cegieł, wypieranych przez materiały prefabrykowane. Prowadzi to do upadku licznych małych cegielni, rozproszonych na terenie całego kraju, bazujących na złożach glin i iłów czwartorzędowych. Fabryki elementów prefabrykowanych powstały miedzy innymi w Warszawie i w licznych ośrodkach na terenie ROWu.

Bogate tradycje ma w Polsce przemysł szklarski, najstarsza huta szkła (w Szklarskiej Porębie) pochodzi z XIV wieku. Przemysł szklarski rozwinął się w wielu rejonach kraju, głównie jednak w części południowej i południowo- zachodniej. Duże huty szkła znajdują się również w Piotrkowie Trybunalskim, Wołominie, Ożarowie i Białymstoku. Huty w Sandomierzu, Piotrkowie i Dąbrowie Górniczej specjalizują się w produkcji szkła płaskiego. Krosno, Zawiercie i Tarnów- szkła gospodarczego, Wołomin i Ożarów- szkła technicznego. W produkcji kryształów specjalizują się zakłady w Szklarskiej Porębie i Stroniu Śląskim. Najliczniejsze są zakłady wytwarzające wszelkiego rodzaju opakowania szklane; produkcja szkła ozdobnego i włókien szklanych to domena zakładu w Krośnie. Przemysł ceramiczny bazuje na złożach glinek i iłów ceramicznych, niestety na terenie Polski nie występują szczególnie cenione w tej branży kaoliny. Przemysł ceramiczny najlepiej rozwinął się na terenie Dolnego Śląska gdzie produkuje się porcelit, wyroby fajansowe i kamionkowe. Produkcja glazury i terakoty to domena zakładów w Opocznie i Suchedniowie koło Kielc, Chodzieży (woj. Opolskie) i we Włocławku. Poważną konkurencją dla polskiego przemysłu ceramicznego jest import glazury, terakoty i wyrobów fajansowych z dwóch krajów, które stanowią światową czołówkę w tej branży, Włoch i Hiszpanii.

Do izolowania ścian dachów fundamentów i stropów w domach jednorodzinnych używa
się wyrobów z wełny mineralnej i szklanej . Wełny są zazwyczaj dodatkowo zaimpregnowane olejem mineralnym, dzięki czemu nie wsiąka w nie woda.

Ocieplanie dachów skośnych

MATERIAŁY:

Ociepla się je płytami i matami z wełny mineralnej lub szklanej o małej gęstości i niskim współczynniku przewodzenia ciepła l ( około 0,035-0,037 W/m*K). Do ocieplenia dachów skośnych stosuje się także płyty lub maty laminowane - powleczone folią aluminiową, która odbija ciepło i pełni rolę paroizolacji.
Dachy takie można również ocieplić luźną wełną w postaci granulatu. Jest to pracochłonne i wymaga dodatkowych zabiegów stolarskich. Do krokwi trzeba bowiem przymocować przeźroczystą folię i poprzeczne listwy dzięki którym, granulat będzie dokładnie i równomiernie rozprowadzony.
[„murator 6/2001”]

Ocieplanie dachów płaskich

MATERIAŁY:

W stropodachu nie wentylowanym izolację można zrobić na dwa sposoby. Można ułożyć płyty dwuwarstwowe z wełny mineralnej. Ich część wierzchnia jest utwardzana tak, aby płyta mogła przenosić duże obciążenia. Istnieją także takie płyty dwuwarstwowe, z wełny mineralnej które pokryte są welonem szklanym. Można również zastosować dwie płyty: jedną twardą jako płytę wierzchnią, drugą miękką i lżejszą jako spodnią. Płyta wierzchnia z wełny mineralnej lub szklanej ma za zadanie przenosić obciążenia i zabezpieczać płytę spodnią z wełny mineralnej, która pełni jedynie funkcję izolacyjną.

Gdy ocieplamy stropodach wentylowany można to zrobić na dwa sposoby. Jeśli między stropem a dachem jest wystarczająco wysoko, by można było tam wejść i swobodnie się poruszać – można ułożyć na stropie termoizolację z miękkich płyt lub mat z wełny mineralnej bądź szklanej. Jeśli przestrzeń jest zbyt niska lepiej wypełnić ją granulatem.
[„murator 6/2001”]

-1-

Ocieplanie ścian metodą lekką mokrą.

MATERIAŁY

W tej metodzie ocieplania używa się jedynie twardych płyt z wełny mineralnej, zarówno zwykłych jak i lamelowych, czyli takich w których włókna przebiegają prostopadle do ich najszerszej powierzchni. Muszą one być na tyle twarde, aby gotowa elewacja nie uległa wgnieceniu.
[„murator 6/2001”]

Ocieplanie ścian metodą lekko suchą

MATERIAŁY:

W tej metodzie używa się przede wszystkim płyt z wełny mineralnej lub szklanej o małej gęstości i niewielkim współczynniku przewodzenia ciepła – około 0,035 W/(m×K). Ponieważ elewacja taka wspiera się na drewnianym lub stalowym ruszcie, wełna przenosi jedynie własne obciążenia. Niektórzy producenci proponują więc do ocieplenia tą metodą również maty. Można także stosować płyty lamelowe i płyty laminowane wiatroizolacją z welonu szklanego, która chroni przed wywiewaniem ciepłego powietrza z wełny.

Ocieplanie ścian trójwarstwowych

www.dom.gazeta.pl

MATERIAŁY:

Pomiędzy dwoma warstwami cegieł, bloczków lub pustaków umieszcza się miękkie płyty z wełny mineralnej. Przenoszą one jedynie własne obciążenia, nie muszą więc być bardzo wytrzymałe. Gdy budynek ma dwie lub trzy kondygnacje, a w ścianie jest przestrzeń wentylacyjna, najlepiej jest zastosować płyty średniej gęstości, laminowane wiatroizolacją z welonu szklanego. W tym wypadku nie tylko ochroni ona przed wywiewaniem ciepłego powietrza z wełny, ale również sprawi, że nawet silny strumień powietrza w szczelinie nie oderwie włókien z wełny.
Do docieplenia ścian trójwarstwowych z pustką powietrzną można użyć granulatu.
[„murator 6/2001”]

-2-

Ocieplanie ścian szkieletowych

www.dom.gazeta.pl

MATERIAŁY

Nadają się do tego zarówno płyty jak i maty z wełny szklanej lub mineralnej. Nie muszą być twarde, ponieważ nie przenoszą obciążeń. Umieszcza się je między słupami konstrukcji.

Ocieplanie stropów żelbetowych i podłóg na gruncie

MATERIAŁY:

Do ich ocieplenia używa się najtwardszych płyt z wełny mineralnej, które mają małą ściśliwość. Są one obciążane warstwą betonu i posadzką. Ich gęstość musi więc być duża, a co za tym idzie gorszy będzie ich współczynnik przewodzenia ciepła – 0,038 – 0,042 W/(m×K). Można też zrobić inaczej i ocieplenie z wełny ułożyć pod warstwą betonu. Wtedy jednak trzeba zastosować specjalną wełnę taką która może się stykać bezpośrednio z gruntem.

Ocieplanie stropu z drewna i podłogi na legarach

www.muratordom.pl

MATERIAŁY:

Oba te miejsca można zaizolować płytami lub matami z wełny zarówno szklanej jak i mineralnej. Materiały te mogą być lekkie, lekkie. Nie działają na nie prawie żadne obciążenia i nie są też narażone na działanie wody. Podłogę na legarach można też zaizolować granulatem. Można to zrobić nawet tuż po ułożeniu podłogi wdmuchując wełnę przez przygotowane wcześniej otwory.
[„murator 6/2001”]

-3-

Ocieplanie ścian piwnicznych fundamentowych i podłóg

www.muratordom.pl
MATERIAŁY:

Na warstwę ocieplenia pod warstwą betonu nadają się wyłącznie najtwardsze płyty z wełny mineralnej. Muszą one być przystosowane do kontaktu z gruntem, czyli odpowiednio zaimpregnowane. Inne płyty mogły by ulec zawilgoceniu.

[„murator”]

OCIEPLANIE STYROPIANEM

WYROBY ZE STYROPIANU I POLISTYRENU EKSTRUDOWANEGO ORAZ DOBÓR ICH ODPOWIEDNICH RODZAJÓW NA TERMOIZOLACJE POSZCZEGÓLNYCH ELEMENTÓW BUDYNKU

www.muratordom.pl

-4-

Płyty FS 12

www.muratordom.pl
To najlżejsze i szczególnie miękkie płyty, a więc najbardziej narażone na uszkodzenia np. wgniecenie.

ZASTOSOWANIE:

Stosuje się je tylko tam gdzie, nie będą obciążane: w ścianach trójwarstwowych lub jako wypełnienie zewnętrznych ścian szkieletowych. Można je też wykorzystywać do ocieplania dachów drewnianych między krokwiami lub w innych konstrukcjach, gdzie izolację umieszcza się między elementami, na przykład w stropach drewnianych między belkami. Stosuje się je również jako izolację pod oblicówkę winylową.

Płyty FS 15

www.e-izolacje.pl

ZASTOSOWANIE:

Można je stosować tam, gdzie płyty FS 12, oraz w miejscach gdzie obciążenia są trochę większe: do ocieplania ścian metodą lekko mokrą, nadproży stropów, nad piwnicą (od spodu).

Płyty FS 20

ZASTOSOWANIE:

Stosuje się je tam gdzie obciążenia będą duże: do izolacji stropów (jeśli ocieplenie będzie układane na stropie na stropie pod warstwą zaprawy lub betonu ), do izolacji podłóg na gruncie, stropodachów bezpośrednio pod papą nawierzchniową, do ocieplania tarasów, a także w podłogach z ogrzewaniem podłogowym.

[„murator 5/2001”]
-5-

Płyty FS 30 i 40

Są one bardzo twarde, dlatego przeznaczone są do stosowania w miejscach, gdzie narażone będą na bardzo duże obciążenia.

ZASTOSOWANIE:

Najczęściej stosuje się je pod warstwę betonową w stropach i w stropodachach w budynkach przemysłowych lub użyteczności publicznej. W domach jednorodzinnych rzadko potrzebne są aż tak wielkie płyty. Czasem stosuje się FS 30

Płyty ryflowane.

To płyty odmiany od FS 12 do FS 30 ze specjalną powierzchnią z rowkami.

ZASTOSOWANIE:

Stosuje się je do ocieplania metodą lekką mokrą ściany domów budowanych w technologii szkieletu drewnianego. Płyty umożliwiają wentylowanie przestrzeni pomiędzy ścianą a warstwą izolującą, co zapobiega zawilgoceniu ścian. Te twardsze można stosować do dachów odwróconych, tarasów i ścian piwnic. Rowki zapewniają wtedy swobodny odpływ wód deszczowych, a czasami cała powierzchnia płyty dodatkowo zabezpieczana jest geowłókniną
[„murator 5/2001”]

Płyty wykończone papą

www.muratordom.pl
Są to płyty styropianowe odmiany FS 15 lub FS 20, jednostronnie oklejone papą.

ZASTOSOWANIE:

Stosuje się je do izolacji termicznej dachów płaskich, pod wylewki betonowe i do ocieplania fundamentów.
[„Izolacje1/2000”]

-6-

Płyty styropianowe z płytą gipsowo kartonową

www.muratordom.pl

To styropian jedno lub dwustronnie obłożony płytą gipsowo – kartonową.

ZASTOSOWANE:

Ten z płytą gipsowo – kartonową z jednej strony stosuje się do wykończenia ścian od wewnątrz, do poddaszy i sufitów podwieszanych, a ten obłożony z dwóch stron do budowy lekkich ścianek działowych na stelażu.

[„ABC styropianu”]

Tapety izolacyjne i izolacyjno dekoracyjne

ZASTOSOWANIE:

Przeznaczone są do układania na ścianie domu od wewnątrz. Dzięki nim zmniejsza się straty ciepła, ściana staje się cieplejsza w dotyku

Granulat

www.e-izolacje.pl

ZASTOSOWANIE:

Jest przydatny zwłaszcza do ocieplania już istniejących budynków, w miejscach gdzie jest utrudniony dostęp. Drobny granulat styropianowy wdmuchuje się w pustki w ścianach a grubym wypełnia się stropy i połacie dachowe
[„Izolacje 1/2000”]
-7-
Styropian ekstrudowany

Charakteryzuje się on zwartą jednolitą budową i zamkniętymi porami, dużą wytrzymałością na ściskanie. Gęstość pozorna wynosi np. 30 kg/m3 nasiąkliwość po 24 godzinach nie przekracza 0.1% a po 28 dniach 0.5%, przewodność cieplna wynosi około 0.021 – 0.026 W/mK

ZASTOSOWANIE:

Poszczególne odmiany styropianu ekstrudowanego stosowane są zwykle do izolowania konstrukcji o dużych obciążeniach mechanicznych i jednocześnie narażonych na działanie wilgoci, jak np.:
Stropodachów odwróconych, ścian zagłębionych w gruncie z izolacją obudowaną warstwą dociskową, podłóg także w budynkach przemysłowych , gdzie występują duże obciążenia mechaniczne, lodowisk i tzw. „zielonych dachów”, parkingów samochodowych, np.
[„ABC styropianu”]

Ocieplanie płytami pilśniowymi

www.e-dach.pl www.e-izolacje.pl
Jest to materiał, który powstaje ze sprasowanych włókien drzew iglastych. W niektórych płytach włókna drzewne mogą być wiązane magnezytem. Najlepsze właściwości izolacyjne mają płyty o strukturze porowatej i małej gęstości (współczynnik przewodzenia ciepła dochodzi do 0,045 W/(m·K), dla gęstości 170 kg/m3. Ich grubość wynosi od 1,5 do 10 cm. Brzegi mają gładkie lub wyprofilowane tak, że można je łączyć na pióro i wpust.

ZASTOSOWANIE:

Stosowane są do izolowania ścian, stropów i dachów. Do miejsc szczególnie narażonych na działanie wilgoci, najlepsze będą płyty nasączone środkiem hydrofobowym. Są one odporniejsze na wilgoć, a w wypadku kontaktu z wodą nie pęcznieją w takim stopniu co płyty zwykłe. Płyty pilśniowe mogą też być zaimpregnowane środkiem zapobiegającym porostowi grzybów domowych i pleśniowych.
Z wilgocią dobrze radzą sobie również PŁYT BITUMICZNE. Ich nasiąkliwość, w porównaniu z płytami zwykłymi, jest o około 30-45% mniejsza. Dlatego też warto je stosować na przykład pod wylewki betonowe. W sprzedaży są nie tylko płyty jednowarstwowe, ale także te klejone z dwóch, lub kilku płyt. W takich „kanapkach” łączone są płyty o różnych właściwościach, np. twarde i porowate. Porowata płyta zapewnia dobrą izolacyjność, twarda – chroni ją przed uszkodzeniem.
[ www.e-izolacje.pl]

-8-
Pianka poliuertanowa

Wykonuje się z niej bezspoinowe izolacje natryskowe. Taka warstwa termoizolacyjna jest lekka (około 2 kg/m²) i odporna na wodę.

ZASTOSOWANIE:

Polecana jest szczególnie do robienia izolacji cieplnej na dachach i stropach. Pianka dobrze wypełnia izolowaną powierzchnię i jednocześnie wyrównuje wszelkie krzywizny lub ubytki w podłożu. Można ją nanosić na blachę, papę, beton i drewno. Pianką można pokryć również ściany zewnętrzne budynków, przed wykonaniem elewacji z sidingu. Jest to wówczas alternatywny sposób na termorenowację starego domu.
[ www.e-izolacje.pl]

www.e-izolacje.pl

Płyty poliuretanowe

www.e-dach.pl

Płyty te są sztywne, wytrzymałe na ściskanie, lekkie (1 m3 waży 30 kg). Mają sporą gęstość, a mimo to ich współczynnik przewodzenia ciepła wynosi nawet 0,028 W/(m·K). Charakte-
ryzują się niewielką nasiąkliwością - poniżej 0,5%. Brzegi płyt wyprofilowane są tak, że można je łączyć na zakład lub na pióro i wpust. Ich grubość wynosi od 2 do 12 cm.

-9-
ZASTOSOWANIE:
Płyty poliuretanowe nadają się do izolowania dachów płaskich i pochyłych, poddaszy, tarasów, ścian fundamentowych oraz podłóg ogrzewanych i nieogrzewanych. Mogą być obustronnie lami-
nowane folią aluminiową lub włókniną szklaną. Produkowane są także płyty połączone z płytą gipsowo-kartonową. Są one stosowane do ocieplania i wykańczania domów od wewnątrz.
[ www.e-izolacje.pl]

Korek

www.muratordom.pl

Z korka wykonuje się przeważnie elementy wykończenia wnętrz - panele podłogowe lub boazeryjne. Jako materiał termoizolacyjny jest on mniej popularny. Dzieje się tak pewnie dla tego, że jego cena pozostaje wciąż dosyć wysoka. Z korka produkowane są płyty termoizolacyjne grubości od 2 do 32 cm, lub granulat. Materiał ten ma dobre właściwości termoizolacyjne i jest odporny na pleśń i gryzonie. Charakteryzuje się również małą nasiąkliwością. Współczynnik przewodzenia ciepła dla korka wynosi 0,037-0,040 W/(m·K).
[ www.e-izolacje.pl]

Perlit

- Powiększenie 1000-krotne perlitu, frakcja ziarnowa 0,63 - 1,25 mm
www.muratorplus.pl

Perlit to granulat lawy wulkanicznej. Perlit ekspandowany jest chemicznie obojętny, niepalny, niehigroskopijny i ma stałą objętość. Cechuje się odpornością na mróz, wilgoć i różnego rodzaju szkodniki, a ponadto ma doskonałe własności cieplnoizolacyjne i dźwiękoizolacyjne.

[ www.e-izolacje.pl]

-10-
ZASTOSOWANIE:

Perlit można wykorzystać m.in. w produkcji perlitobetonów, które można stosować do ocieplania posadzek, podłóg, stropów, wypełniania ścian, sufitów, dachów itp. Jako uzupełnienie styropianu w posadzkach i stropach, jako uzupełnienie klasycznych materiałów izolacyjnych, albo materiał podstawowy. Na bazie perlitu wyrabia się także tynki oraz zaprawy ciepłochronne.
[ www.e-izolacje.pl]

Płyty pochodzenia roślinnego

Płyty ociepleniowe można produkować także z włókna lnianego. Jest to materiał stosunkowo tani w pozyskiwaniu i w pełni ekologiczny. Włókna łączy się ze skrobią ziemniaczaną, służącą jako lepiszcze i sprasowuje. Tak powstałe płyty są dobrym izolatorem akustycznym i termicznym. Nie hamują przepływu pary wodnej gromadzącej się wewnątrz ogrzewanych pomieszczeń. Włókna lniane są jednak łatwopalne i by płyty takie zostały dopuszczone do stosowania w budownictwie muszą być zabezpieczone impregnatami ogniochronnymi. Materiał ten nie jest odporny na działanie insektów i gryzoni.
Materiałem termoizolacyjnym są też płyty z konopi. Produkt ten jest szczególnie popularny w Stanach Zjednoczonych. U nas hodowla konopi jest utrudniona. Płyty konopne mają właściwości podobne do płyt z włókien lnianych. Odznaczają się jednak gorszą odpornością na zawilgocenie.
Maty i płyty produkuje się także z włókien kokosowych. Są one wytrzymałe, sprężyste, odporne na działanie ognia i nie zawierają żadnych chemicznych domieszek. Mają grubość od 1 do 4 cm i gęstość 85-125 kg/m3. Ich współczynnik przewodności cieplnej wynosi około 0,043-0,045 W/(m·K). Mimo tak dobrych właściwości ciepłochronnych służą głównie do wykonywania izolacji akustycznej.
[ www.e-izolacje.pl]

Wełna naturalna

Zwykła wełna owcza także może być materiałem ociepleniowym stosowanym w budownictwie. Produkowane są z niej maty laminowane jednostronnie włókniną lub folią aluminiową i strzępki wełniane do wykonywania izolacji wdmuchiwanych. Wełna charakteryzu-
je się dobrą izolacyjnością termiczną i akustyczną. Jest trwała świetnie reguluje poziom wilgotności powietrza w pomieszczeniach. Pochłania nadmiar wilgoci i oddaje go, gdy robi się sucho. Nie pyli w trakcie cięcia i nie stanowi pokarmu dla gryzoni. Nie jest jednak odporna na trwałe zawilgocenie.

ZASTOSOWANIE:

Materiał taki polecany jest do ocieplania poddaszy użytkowych
[ www.e-izolacje.pl]

www.e-izolacje.pl
-11-

Słoma

To chyba najbardziej tradycyjny materiał ociepleniowy. Ze słomy produkuje się elastyczne płyty grubości około 2 do 5 cm. Słoma jest powiązana sznurkami i nasączona impregnatem, który zmniejsza jej podatność na ogień.

ZASTOSOWANIE:

Płyty słomiane można stosować do ocieplania dachów, ścian szkieletowych, stropów oraz poddaszy. Mają gęstość około 190 kg/m3. Współczynnik przewodzenia ciepła dla tego materiału wynosi od 0,042 do 0,056 W/(m·K).
[ www.e-izolacje.pl]

Tapety polistyrenowe
ZASTOSOWANIE
Służą one do ocieplania ścian od wewnątrz. Poprawiają ich izolacyjność termiczną i sprawiają, że ściany stają się cieplejsze w dotyku. Zrobione są z pianki polistyrenowej jednostronnie laminowa-
nej papierem. Ich grubość wynosi około 2-6 mm. Sprzedawane są w rolkach. Do ścian mocuje się je za pomocą kleju.
[ www.e-izolacje.pl]

Ocieplanie celulozą – Thermocel

Surowcem do produkcji Thermocelu jest celuloza otrzymywana z makulatury. W procesie rozdrabniania celulozy papierowej wyodrębnia się pojedyncze włókna, a niewielka domieszka świeżej celulozy długich włóknach powoduje że Thermocel jest szczególnie puszysty. Współczynnik przewodzenia cieplnego l wynosi 0,04W/m×K Producentem Thermocelu jest firma „Cellulose-Fullstoff-Fabrik”.
Thermocel można aplikować na dwa sposoby :
- poprzez wdmuchiwanie – materiał szczelnie wypełnia wszelkie przestrzenie w ścianach, stropach, i dachach połaciowych oraz miejscach trudnodostępnych
- poprzez otwarty nadmuch – metoda ta daje możliwość szybkiego wykonania izolacji cieplnej i dźwiękowej. Ma zastosowanie szczególnie do izolacji stropodachów wentylowanych, nieużytkowych strychów lub części budynków o nieregularnych formach.

[„materiały budowlane 1/2000”]

-12-
ZASTOSOWANIE:

Thermocel stosuje się do ociepleń dachów połaciowych, stropodachów wentylowanych ścian działowych i dźwiękochłonnych oraz ścian konstrukcyjnych i stropów wykonanych w szkielecie drewnianym i stalowym.

www.e-izolacje.pl

Ocieplanie termoizolacyjną gliną spęcznioną – glińcem

Surowcem do produkcji glińca jest glina ilasta. Gliniec jest czterokrotnie lżejszy od kruszyw naturalnych jest to materiał ognioodporny (klasa ognioodporności A) i mrozoodporny. Ujemne temperatury nie wpływają na zmianę jego właściwości, ponieważ uniemożliwia to zamknięta struktura porów. Gliniec cechuje się wysokim współczynnikiem przewodności cieplnej l wynoszącym 0,075W/m×K, co sprawia że np. wykonana 18 – centymetrowa warstwa ocieplenia może zastąpić 10 – centymetrową warstwę styropianu.

ZASTOSOWANIE:

Glińcem można docieplać stropy żelbetowe monolityczne, stropy na belkach stalowych Kleina, stropy drewniane itp. Jest to odpowiedni materiał do docieplania istniejących stropów i podłóg drewnianych, zwłaszcza w obiektach zabytkowych.
Gliniec polecany jest do ociepleń stropodachów wentylowanych i niewentylowanych zwłaszcza w budynkach z lat 60 i 70 gdzie do wypełnień przestrzeni w stropach powszechnie stosowano żużel, który ma niemal trzykrotnie większy ciężar objętościowy i blisko trzykrotnie gorszy współczynnik l.
Gliniec dobrze nadaje się do izolacji pionowych ścian fundamentowych i piwnicznych, zarówno w budynkach nowo wznoszonych, jak i istniejących. Wykonana z niego obsypka ścian pełni funkcję izolacji cieplnej, przeciwwilgociowej, stabilizującej grunt i zabezpieczającej izolacje pionową ściany fundamentu.
[„Izolacje2/2004”]
-13-

Ocieplanie ścian za pomocą transparentnej izolacji cieplnej

Przy użyciu izolacji transparentnej można ocieplić ściany masywne z ciężkich materiałów budowlanych o dużych grubościach.
Systemem izolacji transparentnej jest StoTherm Solar.
Elementami składowymi systemu są:
- Warstwa absorbcyjna – panele transparentne przyklejone do ścian za pomocą specjalnej masy o barwie czarnej która stanowi warstwę absorpcyjną. Funkcją absorbera jest pochłanianie promieniowania słonecznego przekazywanego z zewnątrz przez panele i retransmisja ciepła w głąb muru
- Płyta transparentna - światłoprzepuszczalna płyta kapilarna wykonana jest z poliwęglanu. Kapilary mają kierunek prostopadły do powierzchni płyty. Płyta dobrze przewodzi promieniowanie podczerwone, a jej właściwości termoizolacyjne są podobne do styropianu.
- Warstwa zbrojenia – między tynkiem szklanym a i płytą kapilarną przyklejona jest wkładka uszczelniająca i stabilizująca wykonana ze szklanej włókniny.
- Powłoka zewnętrzna – soczewkową powłokę zewnętrzną paneli stanowi półprzezroczysty tynk szklany (na bazie poliuretanu) w kolorze jasno szarym

Parkiety korkowe są bardzo trwałe, odporne na wgniecenia oraz znakomicie izolują termicznie. Korkowe podłogi polecane są szczególnie do pokoi dziecinnych, sypialni.
Korek - jest to kora dębu korkowego, rosnącego w klimacie śródziemnomorskim, którą obiera się z dębu co 9-10 lat bez szkody dla drzewa. W budownictwie korek stosuje się na wykładziny podłogowe, okładziny ścienne i tapety korkowe, jako materiał izolujący cieplnie i akustycznie do ścian i dachów.

Korek stał się ostatnio docenionym materiałem, wykorzystywanym w budownictwie. I słusznie, jego zalety bowiem są niezaprzeczalne.
• Właściwości izolacyjne - lepsze niż w wielu popularnie stosowanych materiałach (wełna mineralna, styropian, beton komórkowy), a to za sprawą powietrza znajdującego się w jego strukturze. Korek stanowi barierę nawet dla promieniowania elektromagnetycznego.
• Wpływ na mikroklimat w pomieszczeniu - jest doskonałym stabilizatorem temperatury i wilgotności
• Amortyzator drgań - dzięki naturalnej elastyczności i sprężystości.
• Trwałość - wbrew pozorom korek jest materiałem zachowującym swe właściwości przez wiele lat, nawet jeśli nie jest specjalnie impregnowany.
• Trudnopalny - pali się tylko na powierzchni - nie zajmuje się płomieniem.
• Właściwości antystatyczne - nie przyciąga cząsteczek kurzu
• Tłumi hałasy - w pomieszczeniu redukuje poziom hałasu nawet o 22 decybele.

Jak powstaje korek?

Zebrana z dębu korkowego kora leżakuje na powietrzu, a następnie jest gotowana w wodzie albo nad parą. Na skutek tych procesów staje się miękka i elastyczna. Po trzech tygodniach suszenia zostaje poddana procesom technologicznym, które pozwalają wytwarzać z niej płytki i panele podłogowe, płyty ścienne, tapety, maty podkładowe i płyty izolujące oraz galanterię. Wytwarza się je z aglomeratu korkowego, czyli korka mielonego (drobnych granulek korkowych, sklejanych lepiszczem i prasowanych w postaci bloków) lub dekoracyjnego (dużych kawałków korka sprasowanych w bloki).

Cenny dąb korkowy

Do wyrobu korka używa się kory dębu korkowego, a dokładnie - jego zewnętrznej, obumarłej warstwy.
Korek pozyskuje się z dębu korkowego - wiecznie zielonego, rozłożystego drzewa, rosnącego głównie w Afryce i Europie Południowej. Do wyrobu korka używa się kory tego drzewa, a dokładnie - jej zewnętrznej, obumarłej warstwy. Warstwa wewnętrzna, leżąca bliżej pnia, jest żywa - to na niej rozwija się nowa kora. W czasie okorowywania dębu zdejmuje się tylko zewnętrzną warstwę kory. Zabieg jest całkowicie bezpieczny dla drzewa. Kolejne okorowanie może nastąpić dopiero po 9-10 latach, kiedy zarosną poprzednie nacięcia.

Na podłogi i ściany
Dawniej na wykładziny stosowano jednolite płyty z korka, obecnie stosuje się przeważnie anglomerat korkowy, który charakteryzuje się znacznie mniejszą zmiennością kształtu i objętości pod wpływem wilgoci i zmiany temperatury. Materiał ten nie krzywi się i nie paczy. Dzięki silnemu zagęszczeniu anglomeratu parkiety korkowe są bardzo trwałe i odporne na wgniecenia, a z drugiej strony - mimo stosunkowo dużej gęstości - ich przewodność cieplna jest niska w związku z czym znakomicie izolują termicznie.
Podłogi korkowe

Na rynku jest wiele rodzajów podłóg korkowych. Przy wyborze należy zwrócić uwagę m.in. na parametry techniczne podłogi; wybór odpowiedniego produktu zagwarantuje wieloletnią i bezproblemową eksploatację.

Odpowiedni produkt do odpowiedniego pomieszczenia
Szeroka oferta podłóg korkowych dostępna na naszym rynku pozwala nie tylko na wybór wzoru, koloru czy też odpowiednich wymiarów płytek lub paneli, ale także na właściwe dobranie podłogi pod względem odporności na ścieranie.
W pomieszczeniach o małym natężeniu ruchu, takich jak np. sypialnie, podłoga nie musi być tak odporna na ścieranie, jak w kuchni czy korytarzu.
W zależności od rodzaju powłoki zewnętrznej podłogi korkowe dzielimy na dwie grupy:
• płytki (parkiety) i panele korkowe zabezpieczone lakierem poliuretanowym,
• płytki i panele korkowe zabezpieczone powłoką winylową (PCV).
Panele i parkiety lakierowane są przeznaczone wyłącznie do mieszkań. Mogą być stosowane w pomieszczeniach o małym, średnim i dużym natężeniu ruchu (klasa 21, 22, 23). W przypadku pomieszczeń intensywnie użytkowanych (klasa 23) bezpośrednio po ułożeniu podłogi należy nanieść na nią dodatkową warstwę lakieru.
Płytki i panele winylowane stosuje się głównie w obiektach użyteczności publicznej. Podłogi tego typu mogą być także stosowane w mieszkaniach, szczególnie w pomieszczeniach intensywnie użytkowanych. Podłogi winylowane cechują się zarówno wysoką odpornością warstwy zewnętrznej na ścieranie, jak i na odkształcenia spowodowane naciskiem punktowym. Mają także wysoką zdolność tłumienia dźwięków uderzeniowych i są trudno zapalne.

Cechy podłóg korkowych:
• ciche i ciepłe - mają wysokie parametry izolacyjności akustycznej i termicznej,
• elastyczne, dzięki temu zapewniają komfort eksploatacji,
• antystatyczne i łatwe w pielęgnacji,
• oferowane w bogatej palecie naturalnych i barwionych wzorów.

Płytki czy panele
Podłogi z korka mogą być przyklejone do podłoża płytki lub układane jako podłoga pływająca (panele z bezklejowym systemem połączeń). Przy wyborze sposobu montażu należy wziąć pod uwagę kilka czynników; za panelami przemawiają np. niskie koszty przygotowania podłoża (często można je właściwie pominąć), bezproblemowa instalacja oraz możliwość natychmiastowej eksploatacji podłogi po jej zamontowaniu. Panele nie mogą być jednak stosowane w łazienkach. Na dużych powierzchniach (powyżej 100 m2) i w korytarzach o długości powyżej 10 m konieczne jest stosowanie odstępów dylatacyjnych. Przy układaniu płytek podłogowych, nawet na dużych powierzchniach, nie ma potrzeby wykonywania dylatacji (na posadzkę przenosi się tylko dylatacje konstrukcyjne budynku). Płytki można łączyć “na styk” z innymi wykładzinami podłogowymi. Korkowe płytki są szczególnie zalecane tam, gdzie meble czy inne elementy wyposażenia są na stałe montowane do posadzki (np. w kuchni).

Montaż
Panele korkowe instaluje się na odpowiednio równych, stabilnych i suchych podłożach cementowych, anhydrytowych lub drewnianych. Maksymalna wilgotność podłoża cementowego nie może przekraczać 2% (wg CM). Zgodnie z zaleceniami producenta przed położeniem paneli należy wykonać izolację przeciwwilgociową z folii polietylenowej o grubości min. 0,2 mm. Nie ma natomiast konieczności stosowania dodatkowych warstw izolacyjnych, ponieważ panele mają zintegrowaną warstwę izolacji akustycznej ze sprasowanego aglomeratu korkowego.
Panel korkowy ma grubość 12 lub 10,5 mm. Jest zbudowany z dwóch warstw korka (warstwa dekoracyjna i podkładowa), rdzenia (płyta HDF o podwyższonej klasie wodoodporności i gęstości, w której wykonano frez bezklejowego zamka) oraz warstw wyrównujących naprężenia.
Przy łączeniu paneli z już istniejącymi pokryciami podłogowymi należy zastosować odpowiednie profile progowe lub przejściowe, niwelujące różnice w poziomach pomiędzy pomieszczeniami.

Montaż płytek korkowych wymaga odpowiedniego przygotowania podłoża. Przed przystąpieniem do prac należy zbadać jego wilgotność. W przypadku podkładów cementowych nie może ona przekraczać 2% (wg CM), a podłoży anhydrytowych - 0,5%. Trzeba także sprawdzić wytrzymałość podłoża; słabe i zapiaszczone należy przeszlifować, odkurzyć i zagruntować. Do wygładzania i niwelowania nierówności stosuje się cienkowarstwowe masy samopoziomujące na bazie cementów.
Układanie płytek korkowych powinno być poprzedzone pomiarami pomieszczenia; należy wyznaczyć linię, wzdłuż której będą montowane płytki oraz sprawdzić, jakie kawałki płytek będą montowane przy ścianach (nie powinny być węższe niż 5 mm) i ewentualnie skorygować położenie linii.
Klejenie zaczyna się od środka pomieszczenia, wzdłuż wyznaczonej linii i zgodnie z kierunkiem padającego światła dziennego.
Do klejenia płytek ze spodem z korka naturalnego stosuje się zawsze kleje kontaktowe (mogą to być kleje dyspersyjne na bazie żywic lateksowych lub kleje kontaktowe na bazie rozpuszczalników chemicznych - polichloroprenowe). Charakteryzują się one bardzo dużą początkową siłą wiązania i dużą wytrzymałością na ścinanie.

Regeneracja podłogi

Podobnie jak podłogi drewniane również korkowe co pewien czas wymagają kilku zabiegów konserwacyjnych. Najtrwalsze są podłogi pokryte winylem, nie można ich regenerować, ale ich trwałość ocenia się nawet na 25 lat. Podłogę korkową lakierowaną po 6 latach należy zetrzeć papierem ściernym (o grubości ziaren 100-120) i ponownie pokryć lakierem poliuretanowym. Zabieg woskowania płytek powtarza się co 5 lat.

Konserwacja podłogi

Aby jak najdłużej utrzymać jej doskonały wygląd można dwa razy w roku dokonać konserwacji za pomocą środka Wicanders Floor Dressing. Nałożenie go zabezpieczy podłogę przed uszkodzeniami, a także uzupełni drobne rysy i ubytki.

Codzienną pielęgnację przeprowadza się tradycyjnymi środkami czystości używanymi w gospodarstwie domowym.

Ściany-można pokryć płytkami korkowymi lub tapetą. Rolki tapety to cienkie arkusze forniru korkowego naklejonego na specjalny papier. W sprzedaży dostępne są płytki i tapety w naturalnym kolorze korka lub barwione.
Korek można wykorzystać praktycznie w każdym pomieszczeniu. Płytki układane w łazience dodatkowo zabezpiecza się przed wilgocią warstwą winylu.

Do układania korka nie jest potrzebny fachowiec. Przestrzegając kilku zasad, zarówno ściany jak i podłogi możemy pokryć sami.

Przed przystąpieniem do pracy należy pozostawić korek na 24 godziny w pomieszczeniu, w którym będzie układany. Dzięki temu przystosuje się on do mikroklimatu danego pomieszczenia i po ułożeniu nie dojdzie do niespodzianek w postaci zniekształceń bądź zbędnych szczelin.

Podłoże - istotny jest nie tyle jego rodzaj co staranność przygotowania. Musi być ono czyste, suche, równe, jednolite czyli bez pęknięć. Ewentualne nierówności podłoża betonowego z łatwością zniweluje wylanie zaprawy samopoziomującej. Jeśli płytki będą układane na ścianie, nie może być ona pokryta wapnem, farbą klejową ani kredową, w takim przypadku ścianę należy zmyć, wyrównać ewentualne ubytki i osuszyć.

Wszelkiego rodzaju płytki korkowe przytwierdza się do podłoża za pomocą kleju, służy do tego na przykład Cola Cork. W przypadku paneli podłogowych, postępujemy podobnie jak z panelami drewnianymi czy laminowanymi - nie przytwierdzamy ich do podłoża lecz łączymy z sobą na pióro i wpust (jest to tzw. podłoga pływająca). Bez względu na rodzaj układanej podłogi zawsze należy pamiętać o pozostawieniu wzdłuż ściany szczeliny (szerokości ok. 5 mm).

Korkowe podłogi i wykładziny polecane są szczególnie do pokoi dziecinnych, sypialni. Wykładziny ścienne stosowane w pomieszczeniach, w których przebywa się najczęściej, powinny być impregnowane tylko woskiem. Jedynie miejsca szczególnie narażone na wilgoć trzeba wykładać korkiem lakierowanym. Najlepiej kupować je z naniesionym już lakierem, ponieważ lakier nakładany fabrycznie jest trwalszy i odporniejszy na ścieranie. Do wykładzin korkowych stosuje się dwa rodzaje lakierów: akrylowe i winylowe, przy czym lakier winylowy (matowy) jest trwalszy. Wykładziny nielakierowane w razie zaplamienia przeciera się szmatką zmoczoną w lekko kwaśnym roztworze (ocet, cytryna).
Boazerie korkowe pokrywa się zazwyczaj naturalnym woskiem pozyskiwanym przy produkcji anglomeratu. Wosk nadaje im odporność na zabrudzenia i umożliwia przecieranie wykładziny wilgotną szmatką.

Najważniejsze cechy wykładzin korkowych:
• duża wytrzymałość mechaniczna,
• wysoka izolacyjność termiczna,
• porowatość umożliwiająca oddychanie ścian, a przy tym jednoczesne izolowanie przed wilgocią,
• duża odporność ogniowa, a przy tym nie wydzielanie pod wpływem ognia toksycznych substancji,
• bardzo wysoka izolacyjność akustyczna,
• długowieczność.

Bitumiczne pokrycia dachowe za względu na swoje właściwości i możliwości zastosowania są popularnymi materiałami budowlanymi. Ich trwałość szacuje się nawet na kilkadziesiąt lat. Nie sprawiają także trudności podczas układania dachów o bardzo wyszukanych kształtach. W przeciwieństwie do swojej poprzedniczki – dobrze wszystkim znanej szarej papy – są ładne i wytrzymałe.
Wspólną cechą, od której wzięła się nazwa omawianych materiałów jest użycie do produkcji wodoszczelnej masy asfaltowej czyli bitumu. Do grupy pokryć bitumicznych zaliczamy:
• papy,
• dachówki bitumiczne (gonty bitumiczne),
• bitumiczne płyty faliste,
• pokrycia bez spoinowe czyli powłoki bitumiczne,
Papy służą jako warstwy wierzchnie pokryć dachowych różnych obiektów, choć za względów estetycznych są coraz rzadziej używane w budynkach mieszkalnych. Dachówki bitumiczne znajdują zastosowanie przede wszystkim na dachach domów jednorodzinnych. Bitumiczne płyty faliste służą jako pokrycie dachów budynków mieszkalnych, hal przemysłowych, obiektów sportowych i rolniczych. Wykorzystuje się je tez do renowacji dachów. Z bitumicznych płyt falistych wykonuje się również elewacje. Pokrycia bez spoinowe wykorzystywane są najczęściej w budynkach użyteczności publicznej. Podstawową zaletą pokryć bitumicznych jest niewielka masa.

Przeciętna masa pokryć bitumicznych:

Nazwa materiału Masa kg/m2
papa asfaltowa 3 – 7
dachówka bitumiczna 7 – 16
bitumiczna płyta falista 3 – 3,5
bez spoinowa powłoka 3 – 7

Pokrycia bitumiczne znajdują zastosowania na dachach o każdym kącie nachylenia i zróżnicowanym kształcie. Układanie nie wymaga specjalnego sprzętu. Odpowiednio przygotowanie podłoże, zapewniona wentylacja i układanie według zaleceń producenta, pozwolą na długą eksploatację bez konieczności konserwacji.

Masy asfaltowe nasączające pokrycie powodują, że materiał jest szczelny, odporny na starzenie się oraz działanie niskich i wysokich temperatur oraz promieni UV. W zależności od rodzaju użytego bitumu, pokrycie jest mniej lub bardziej trwałe.
Typy mas asfaltowych:
• bitum modyfikowany polimerami, którego przekształcenie polega na dodaniu do asfaltu polimeru określonego skrótem APP lub SBS. Modyfikowany asfalt ma wysoką odporność na starzenie, działanie wysokich i niskich temperatur oraz związków chemicznych. Jest mało wrażliwy na działanie promieni UV, wytrzymały na odkształcenia, jest elastyczny i łatwo się układa;
• bitum modyfikowany mineralnie jest przekształcony przez dodanie do asfaltu mączki chlorytowo - serycytowej, która poprawia odporność na starzenie i działanie promieni UV;
• bitum oksydowany (oksydacyjny, dmuchany) czyli utleniany, bitum jest poddawany nadmuchowi sprężonego gorącego powietrza lub pary wodnej. Dzięki temu ma wysokie parametry temperatury mięknienia i łamliwości. Utlenianie asfaltu przeciwdziała kruszeniu się powłoki. Asfalt oksydowany ma jednak odporność w mniejszym przedziale temperatury niż modyfikowany.

Papą można szybko, łatwo i skutecznie pokryć dach. Stosuje się je od ponad 200lat. Jest to materiał lekki, tani i sprawdzony w pracach dekarskich. Odporny jest na działanie słońca, śniegu, deszczu, wiatru i mrozu. Pokrycia z papy mogą służyć nawet przez 40lat.
Na naszym rynku dostępne są papy tradycyjne oraz tak zwanej nowej generacji – termozgrzewalne. Papy tradycyjne mają małą zawartość modyfikowanej masy asfaltowej. Wykonane są głównie na osnowie z tektury o małej wytrzymałości na rozciąganie i niewielkim wydłużeniu. Chociaż są na welonie szklanym. Papy tradycyjne izolacyjne to tektura obustronnie, wielokrotnie zaizolowana masą asfaltową. Służy oczywiście do izolacji budynków, na przykład ław fundamentowych i piwnic.

Papy podkładowe i nawierzchniowe składają się jeszcze z posypki na stronie wierzchniej.
Papy termozgrzewalne stosowane są dzisiaj powszechnie, ich struktura jest podobna do budowy tradycyjnych pap układanych na lepik. Mają jednak bardziej skomplikowana technologię produkcji. Wytwarzane są na bazie asfaltów oksydowanych lub modyfikowanych polimerami. Poprawiają one właściwości mechaniczne i fizyczne, takie jak giętkość i wytrzymałość na rozerwania, odporność na wysokie temperatury, starzenie, a także zmniejszają przesiąkliwość i nasiąkliwość. Mają także lepszą osnowę, są więc trwalsze, bardziej elastyczne i odporne na przebicie niż papy tradycyjne. Wierzch papy pokryty jest posypką, a warstwa spodnia wykonana jest najczęściej z folii antyadhezyjnej zabezpieczającej zwiniętą papę przed sklejeniem. Cechą charakterystyczną wszystkich pap jest gramatura (numer), która określa w gramach ciężar użytej osnowy na 1m2 papy. Im wyższa jest gramatura papy, tym jest ona lepsza, ponieważ jest szczelniejsza.
Dostępne są także papy samoprzylepne, zaliczane są do pap nowej generacji. Przyklejane są do podłoża pod wpływem nagrzewania słonecznego. Dzięki nim można łatwo i szybko wykonać pokrycie, co znacznie obniża koszty wykonawstwa.
Osnowa jest to warstwa nośna pokrycia i decyduje o jego właściwościach. Zespolona z materiałem bitumicznym, zapobiega zmianom kształtu pokrycia pod wpływem temperatury i wilgoci. Zapewnia także odporność mechaniczną, umożliwiającą długą eksploatację pokrycia, przeciwdziała rozerwaniu papy podczas układania, ruchów podłoża oraz przez chodzących ludzi. Osnowa może być nienasiąkliwa i odporna na butwienie.
Osnowa może być z tektury, welonu szklanego, tkaniny szklanej, tkaniny poliestrowej, tkaniny technicznej (wigoniowej lub wigoniowo – zieleńcowej), włókniny przeszywanej, folii, taśmy aluminiowej itp. Tektura wykorzystywana jest tylko w papach tradycyjnych, ze względu na łatwo palność. Szybko także wchłania wilgoć, czego skutkiem jest pęcznienie materiału, papa nie przylega do podłoża, jest nieszczelna, szybko się niszczy i jest mało estetyczna. Jeśli więc zdecydujemy się na papę tradycyjną, to lepiej wybrać tą na osnowie z welonu szklanego. Ulega ona mniejszym zniekształceniom pod wpływem wilgoci i różnic temperatur, jest bardziej elastyczna i łatwiejsza w układaniu, ma też dłuższą żywotność.

Bitum stanowi izolacje przeciwwilgociową – im grubsza warstwa, tym szczelniejsza papa. Na rynku uznanie zdobyły sobie zwłaszcza te papy termozgrzewalne, które w swoim składzie zawierają bitum modyfikowany APP i SBS. Modyfikacja bitumu polega na dodaniu do asfaltu odpowiedniego polimeru. Papy mogą mieć bitum modyfikowany jednostronnie (SBS, APP) lub obustronnie (APP/APP, SBS/SBS, SBS/APP).
Posypka jest bardzo ważna – chroni papę przed promieniowaniem słonecznym, wiatrem, deszczem, wahaniami temperatury i rozmiękczaniem. Decyduje też o estetyce pokrycia. W papach podkładowych posypka jest drobnoziarnista, nawierzchniowych – gruboziarnista. Najczęściej stosowane posypki to piasek kwarcowy, naturalny lub barwiony łupek i ceramizowany granulat bazaltowy. Mają różne kolory – standardowy to szary, zielony, czerwony, brązowy i czarny.

Układanie.
Papę należy ułożyć zgodnie z zasadami sztuki budowlanej i w odpowiednich warunkach pogodowych. Najsłabszymi i najbardziej narażonymi miejscami na destrukcję są obróbki. Niedoróbki obróbek papowych są szczególnie zdradliwe; to właśnie przez nie wilgoć przenika do wnętrza dachu i czyni szkody. Papa do krycia dachów musi być jednolita, to znaczy bez dziur, załamań, rozerwań, nie może się rwać ani być łączona z kilku części. Podczas rozwarstwowienia musi mieć jednolite ciemnobrunatne zabarwienie. Jeżeli na rolce jest więcej niż 3 naderwania dłuższe niż 30cm, to nadaje się ona tylko na pokrycia odcinkami.
Do niedawna papy przyklejano lepikiem lub klejem. Obecnie rozpowszechnione i najliczniejsze, papy termozgrzewalne przykleja się palnikami gazowymi na gaz propan – butan lub agregatami wytwarzającymi gorące powietrze. Zasada układania jest taka sama. Polega na podgrzaniu spodniej warstwy – rozgrzany bitum mocuje się do podłoża. Są dwa sposoby układania: można cała szerokość rolki podgrzać i przytwierdzić do podłoża lub 1/3 szerokości pozostawić do ułożenia następnego pasa i dopiero zgrzać. Papy mają pas szerokości 8 – 10cm, tzw. Zakład pod następny pas papy. Zaleca się zgrzewanie pasów minimum 8cm na długości i 10cm na zakończeniu rolek. Dla bezpieczeństwa i zapewnienia szczelności pokrycia styki podłużne sąsiadujących arkuszy należy przesunąć względem siebie o co najmniej 50cm. Czas podgrzewania nie może być zbyt długi, ponieważ może nastąpić nadmierne wtopienie asfaltu na zgrzewie.
Aby pokryci było trwałe należy:
• wybierać papy dobrej jakości – decydują o tym wszystkie składniki dopuszczone do stosowania i przechowywania w odpowiednich warunkach (rolki papy muszą być przechowywane w pozycji pionowej);
• prawidłowo zaprojektować warstwy izolacyjne, solidnie je ułożyć oraz wykonać wszystkie roboty murarskie, tynkarskie i blacharskie – nawet najlepszy materiał od tego nie zwalnia;
• papę układać w dni suche w temperaturze wyższej niż +5°C (chociaż niektóre można układać w niższej);
• przygotować podłoże (ewentualnie naprawić)- powinno być suche, czyste, równe, bez wgłębień, zgrubień, wystających ostrych przedmiotów oraz zagruntowane .
Dach spadzisty pokryty dachówkami bitumicznymi (gontem) może być wykonany z materiałów wyprodukowanych przez różnych producentów, można też, podobnie jak w przypadku pokryć ceramicznych i cementowych, skorzystać z rozwiązania systemowego. Producentem takich rozwiązań jest między innymi niemiecka firma Vedag.
Vedag działa na rynku pokryć dachowych od ponad 150 lat. Produkuje papy podkładowe, papy wierzchniego krycia, dachówki bitumiczne, kleje i uszczelniacze oraz tzw. dachy zielone, czyli wielowarstwowe pokrycia dachowe, na których można uprawiać rośliny. Poniżej przedstawiamy przykłady produktów,
wchodzących w skład systemu opracowanego przez Vedag dla dachów spadzistych.
Gonty bitumiczne Vedaform. Można je układać na dachach spadzistych o najbardziej skomplikowanych formach. Gonty montuje się łatwo i szybko (nawet na kalenicach i w narożach dachu), w technologii samoprzylepnej, na pełnym deskowaniu. Trwałość gontów i ułożenie w systemie podwójnego krycia zapewniają doskonałą ochronę przed wiatrem i czynnikami atmosferycznymi. Dodatkową zaletą dachówek jest ich niewielki ciężar, co znacznie obniża koszty budowy więźby dachowej oraz koszty transportu. Dachówki są estetyczne, dostępne w różnych kształtach (prostokąt, karpiówka i trójkąt) i kolorach, mają długi okres użytkowania.
Dachówki bitumiczne Preolit. Dachówki bitumiczne na włókninie szklanej są produkowane w Saksonii od 50lat. Ten sposób krycia dachów przeżywa dziś prawdziwy renesans. Wykorzystywany jest przy renowacji zabytków, wykończeniu obiektów specjalnych oraz nowoczesnym budownictwie mieszkaniowym i użytkowym. Jednym z produktów tego typu są dachówki Preolit firmy Bituwell. Dachówki (gonty) Preolit nadają się do zastosowania na każdym typie obiektu (są uznawane za tzw. twarde zadaszenie), a jedynym warunkiem jest nachylenie dachu pod kątem od 15° do 85°. Układa się je na pełnym deskowaniu, konstrukcja dachu musi być przewietrzana, odpowietrzana i pokryta izolacją cieplną, co gwarantuje oszczędność energii i komfort użytkowania o każdej porze roku.
Struktura.
Górna powierzchnia posypana naturalnym łupkiem dla ochrony przed promieniowaniem UV, jest neutralna lub kolorowana ceramicznie dla utrwalenia barwy i mocno zakotwiona w nieszkodliwym dla zdrowia bitumie.
Wysoką odporność na rozciąganie zapewnia dwukrotne, pełna nasycenie wkładki z włókniny szklanej. Profesjonalna folia - ochronna na spodniej stronie zapobiega sklejaniu się gontów podczas transportu i składowania, a także umożliwia precyzyjne naklejanie pokrycia na dachu.
Są produkowane w 3 kształtach i 5 kolorach. Dachówki układa się na pełnym deskowaniu i mocuje gwoździami (papiakami). Zgodnie z zaleceniem producenta odpowiednim podkładem pod dachówki bitumiczne są papy podkładowe (talkowane), na osnowie
Włókna szklanego.
Dane techniczne.
Dachówka jest sprzedawana w formie pasów o długości 1 metra. W tabeli – niektóre dane techniczne takiego pasa w każdym z trzech wzorów.

KSZTAŁT TRÓJKĄ ŁUSKA PROSTOKĄT
WYMIARY 29cm x 1metr 33,6cm x 1metr 33,6cm x 1metr
MASA Ok. 11kg Ok. 12kg Ok. 12kg
GRUBOŚĆ Ok. 3,5mm Ok. 3,5mm Ok. 3,5mm
POWIERZCHNIA 9pasów na 1m² 7pasów na 1m² 7pasów na 1m²

Fiński gont firmy Lamminkainen spośród innych dachówek dostępnych na polskim rynku wyróżnia szeroka warstwa bitumu samoklejącego na spodniej stronie płatu, dzięki której pokrycie jest trwale zamocowane na dachu. Nadają się do krycia dachów budynków mieszkalnych, domów letniskowych, obiektów przemysłowych i gospodarczych.
Wierzchnią warstwę gontu pokrywa posypka mineralna zapewniająca ochronę przed negatywnym oddziaływaniem czynników atmosferycznych. Jest produkowany w trzech wzorach: fali, jednobarwnego oraz cieniowanego plastra miodu. Warunkiem zastosowania gontu jest spadek dachu powyżej 12°. Produkt ma aprobaty techniczne oraz certyfikaty bezpieczeństwa ISO 9001 i 14001.

Właściwą wentylację dachu zapewniają szczeliny wentylacyjne
i odpowiednie akcesoria dachowe. Wywietrzniki dachowe firmy Bituwell wspomagają wentylację na dachach pokrytych dachów-kami bitumicznymi.
Wywietrzniki Bituwell są dopasowane kształtem i kolorem do gontów bitumicznych. Wykonane są polistyrenu (HIPS), odpornego na uderzenia, promieniowanie UV oraz wysokie i niskie temperatury. Wywietrzniki są tak zbudowane, że nie przedostaje się przez nie woda, kurz i insekty.
Materiały pomocnicze: specjalny klej Bituwell - składa się z masy do uszczelniania fug i masy klejącej. Klej nakłada się jako plamę wielkości opuszka palca i krótko dociska na dolnej stronie gontu w miejscu luźnych form języczka oraz tłocznika. Precyzyjne naklejenie można uzyskać również przez ostrożne nadtopienie dolnej strony gontu za pomocą palnika.
Wywietrzniki kalenicowe typ G 32 oraz G 34 - łączą funkcje kalenicy i wywietrznika w jednym elemencie. Jest wykonany z polistyrenu a płyta kalenicy ze stali ocynkowanej. Przekrój wentylacyjny równa się 100cm² na każdą stronę, pokrycie boczne 45mm. G 32 nadaje się do dachów o pochyleniu 15 - 35°, G 34 do dachów o pochyleniu 36 - 60°.
Wywietrznik rurowy typ G 20/45 - jest to wywietrznik z kominkiem o prostokątnych bokach i zdejmowaną osłonką przeciwdeszczową. Wysokość kominka od połaci dachowej 30cm.
Wywietrzniki płaskie: typ G 1 o małym, dolnym systemie odpowietrzania, powierzchnia przekroju wentylacyjnego 44 cm2. Typ G 5, wywietrznik powierzchniowy o dużym, bocznym, obustronnym systemie odpowietrzania (dymnik z bocznymi wlotami powietrza), powierzchnia przekroju wentylacyjnego 200 cm².
Kilka lat temu wśród nowych pokryć dachowych pojawiły się na rynku bitumiczne płyty faliste. Ich zaletą jest lekkość, szczelność oraz odporność na pleśń i grzyby.
Faliste płyty bitumiczne należą do pokryć bardzo lekkich (metr kwadratowy pokrycia waży około 3,5kg). Służą jako materiał wykończeniowy dachów oraz okładziny elewacyjne w obiektach budowlanych wszelkiego typu (garaży, domów jednorodzinnych, obiektów przemysłowych). Produkuje się je z celulozowych lub organicznych włókien nasyconych bitumem. Następnie w wysokiej temperaturze prasuje się pod wysokim ciśnieniem i tnie na odcinki, które mają przeważnie 10 fal i długość 2 metrów, a szerokość od 0,95m do 1,25m. Są całkowicie szczelne. Po 24 godzinach całkowitego zanurzenia w wodzie nasiąkają w 2-6 %. Są także odporne na działanie grzybów i agresywnych związków chemicznych pochodzących z zanieczyszczonego środowiska. Nie gniją, nie utleniają się i nie kruszą. Są sprężyste i elastyczne. Tłumią dźwięk uderzających kropel deszczu.
Można je układać na dachach płaskich, spadzistych oraz łukowych. Minimalny spadek połaci dachowej wynosi 5°. Pokrycie płytami bitumicznymi dachu o spadku 5-0° wymaga pełnego deskowania. Przy spadku powyżej 15° płyty bitumiczne można układać na ruszcie z łat i kontr łat. Na dachach łukowych promień krzywizny dachu musi wynosić minimum 5 metrów.
Faliste płyty bitumiczne sprawdzają się przy remontach starych dachów krytych papą, płytami cementowo-azbestowymi i blachą. Nie trzeba przy tym zdejmować starego pokrycia. Ze względu na mały ciężar płyty bitumiczne nie stanowią dużego obciążenia konstrukcji starego dachu. Montując je na starym pokryciu, uzyskuje się podwójną warstwę pokrycia dachowego, która jest izolacją termiczną i stanowi wentylację dachu.
Ze względu na niską cenę płyty są szczególnie przydatne przy renowacji dachów pokrytych starą papą, jeśli nie jest zniszczona przez wilgoć. Koszt remontu z użyciem nowej warstwy papy byłby wyższy. Należałoby zerwać starą papę i zastosować podwójne krycie przy użyciu papy podkładowej i papy wierzchniej. Tu, jedyne, co trzeba zrobić przed montażem, to oczyścić dach. Płyty można także stosować jako podłoże pod pochówki ceramiczne lub cementowe. Montuje się je w zastępstwie pełnego
deskowania z papą. Dzięki temu, dachówki (które należą do pokryć mało szczelnych i wymagają dużego dachu o dużym kącie nachylenia) można ułożyć na dachu o spadku poniżej 12°. Płyty pełnią tu rolę dodatkowego zabezpieczenia przed podciekaniem wody opadowej na spód dachówek. Pełnią też funkcję dodatkową izolatora cieplnego i akustycznego.
Zaletą płyt bitumicznych jest szybki i łatwy montaż, do którego potrzebne są jedynie młotek, ręczna piła lub pilarka tarczowa, sznurek i narzędzia da trasowania. Płyty mocuje się za pomocą gwoździ z łebkami polietylenowymi lub gwoździ z wodoszczelną podkładką i kapturkiem. Układa się je zaczynając od okapu, z zachowaniem zakładów odpowiednim do kąta pochylenia dachu. Od 5 - 10° zakład boczny powinien wynosić dwie fale, a wzdłużny 30cm. Przy większych pochyleniach płyty mogą z boku zachodzić na siebie jedna falą, a zakład wzdłużny powinien wynosić 15-20cm.
Bitumiczne płyty faliste Bituwell Hart-S są wytrzymałym, ekonomicznym materiałem budowlanym nadającym się na pokrycia dachów o kącie nachylenia od 7° do 85°. Ze względu na duży format, niewielki ciężar, wysoką elastyczność, nieprzemakalność
i odporność na działanie związków chemicznych, płyta nadaje się do zastosowania na obiektach rolniczych i przemysłowych, w budownictwie indywidualnym jako pokrycie dachów domków ogrodowych i letniskowych, wiat, werand i garaży.
Materiałem macierzystym nośnym jest półfabrykat tekturowy, który nie zawiera substancji trujących i azbestu. Surowe płyty są nasycone bezpiecznym dla zdrowia bitumem Shell. Powłoki wykonuje się z żywicznych farb winylowo-akrylowych . Zgodnie z normą DIN 4102 bitumiczne płyty faliste są klasyfikowane do materiałów budowlanych B2 (normalnie zapalne) i zaliczane do miękkich pokryć dachowych. Płyta jest nieprzemakalna, odporna na niskie temperatury i jest dostępna w siedmiu kolorach.
Płyty nadają się do renowacji dachów. Dzięki niewielkiemu ciężarowi nie obciążają drewnianej konstrukcji dachu. Na starym pokryciu układa się kontr łaty, na nich mocuje się łaty poprzeczne i następnie płyty Hart-S, które mocuje za pomocą gwoździ samouszczelniających. Nie ma więc potrzeby rozbierania starego zadaszenia i usuwania odpadów; montaż jest szybki i prosty, a efektem “podwójnego dachu” jest lepsza izolacja cieplna i dźwiękowa. Uzupełnieniem pokrycia są akcesoria, dopasowane kształtem i kolorem do płyt: rurowe i płaskie wywietrzniki dachowe, kolorowe opierzenia i kalenice, uszczelki pod kalenice i świetliki. Jeżeli chcemy zastosować płyty jako dodatkową izolację termiczną to należy je montować na konstrukcji dachowej przed ułożeniem dachówki. Na płycie należy następnie zamocować kontr łaty i łaty położyć dachówkę ceramiczną lub cementową. Takie wykonanie dachu znacznie zwiększa jego szczelność, a dodatkowym walorem jest wentylacja dachu.
Wymiary płyty:
• długość: 200m,
• szerokość: 93cm (10 fal),
• grubość: ok. 3mm,
• ciężar: ok. 5,4kg,
Dach montowany w nowym systemie Onduline Tile - odpowiednie ułożenie pasów płyty, daje efekt porównywalny z dachówką ceramiczną lub cementową. Jest idealnym rozwiązaniem dla inwestorów, którzy nie mogą zastosować dachówki ceramicznej ze względu na jej ciężar i niedostatecznie mocną konstrukcję dachu. Produkt jest dostępny w trzech kolorach: czerwonym, brązowym i zielonym. Materiał, z którego go wykonano nie koroduje, nie łamie się, jest odporny na chemikalia i promieniowanie ultrafioletowe. Gwarancja: 15 lat.
Jednowarstwowe pokrycia dachowe.
KB-len jest materiałem będącym mieszanką kopolimeru etylenu i bitumów. Służy do zabezpieczenia budowli przed działaniem czynników atmosferycznych.
Jednowarstwowe pokrycie KB-len nadaje się jako:
• pokrycia dachowe na podłożach betonowych, drewnianych, płytach styropianowych, poliuretanowych, wełnie mineralnej,
• pokrycie dachów zielonych, tarasów,
• wodoszczelne wykładziny zbiorników.
Właściwości materiału:
• wodoszczelny,
• odporny na działanie czynników biologicznych, atmosferycznych i promieniowanie UV,
• odporny na rozrywanie,
• łatwy w obróbce,
• ekologiczny,
KB-len jest pakowany w rolkach długości 20m i szerokości 0,75m, 0,525m lub 0,35m. Jest produkowany w pięciu kolorach: czarnym, ceglasto - czerwonym, niebieskim, zielonym i beżowym.

Do montażu dachówek bitumicznych potrzebne są jedynie: młotek lub zszywacz, miarka, szczotka dekarska, poziomica, nóż lub nożyce dekarskie, listwa do docinania, szpachelka, klej albo kociołek do podgrzewania lepiku.
Układanie dachówek bitumicznych to ostatni etap prac na dachu. Najpierw należy odpowiednio przygotować podłoże, wykonać wentylację i ułożyć wstępne krycie.
Obecne na rynku systemy pokryć bitumicznych mają szeroką gamę dodatkowych elementów wykończeniowych - w kolorach i fakturach harmonizujących z resztą pokrycia - wśród nich: akcesoria montażowe, masy uszczelniające oraz kompletne systemy wentylacji dachu.
Przed ułożeniem pokrycia należy wykonać obróbki blacharskie połączeń dachu ze ścianami, nadbudówkami, wzdłuż naroży dachu oraz wokół komina. Obróbkę należy tak wykonać, aby woda w miejscu załamań swobodnie spływała nad połączeniami i nie zaciekała pod pokrycie. Obróbki wykonane z blachy stalowej dodatkowo trzeba zagruntować, aby można było do nich przykleić dachówki. Należy również zamontować deski okapowe i szczytowe oraz ułożyć papę podkładową. Mocuje się również rynny dachowe, kominki wentylacyjne i wywietrzniki wentylacyjne. Nie można zapomnieć również o zachowaniu przestrzeni wentylacyjnej między ocieplenie ma podłożem. Właściwie wykonana szczelina wentylacyjna zabezpiecza przed zawilgoceniem izolacji cieplnej
i utratą jej właściwości cieplnych. Aby szczelina mogła spełniać swoje funkcje musi mieć otwory wlotowe pod okapem i wylotowe w połaci, kalenicy lub w ścianach szczytowych. Dachówki bitumiczne układa się na wytrzymałym i sztywnym podłożu. Dobrym materiałem są deski, wodoodporne płyty wiórowe V-100 lub OSB lub sklejka wodoodporna. Powierzchnia poszycia musi być równa i sucha - wilgotność nie może przekroczyć 21%. Deski poszycia należy zaimpregnować środkiem grzybobójczym i ognioochronnym. Na dachu o połaci nachylonej pod kątem mniejszym niż 17 stopni, na całej powierzchni układa się papę podkładową (z zachowaniem 10cm zakładu). Gdy nachylenie jest większe niż 17 stopni wystarczy ułożyć pas papy o szerokości około 1m wzdłuż wszystkich krawędzi dachu. Podkład z papy jest niezbędny również w koszach.
Wierzchnia warstwa dachówek bitumicznych jest pokryta posypką mineralną. Dlatego należy kupować materiał tylko
z tej samej serii. Uniknie się w ten sposób łat na dachu w różnych odcieniach. Dobrze jest również przed ułożeniem pokrycia wymieszać gonty z kilku paczek. Wówczas różnice w kolorze są niewidoczne.
Niektóre dachówki bitumiczne są pokryte klejem lub mają paski kleju bitumicznego. Dzięki temu w wyniku nagrzewania przez słońce, po ułożeniu samoistnie się sklejają. Proces ten nazywa się wulkanizacją. W paczkach dachówki bitumiczne są zabezpieczone przed sklejeniem folią. Jeżeli spodnia część dachówek jest w całości pokryta klejem, folię należy zerwać. Natomiast w przypadku gontów, które mają klej tylko nałożony miejscowo na wierzchniej stronie, folię można pozostawić. Sposób ich montażu uzależniony jest od temperatury. Kiedy jest chłodno (poniżej 5° C), paski należy podgrzewać ręczną nagrzewnicą, ponieważ nie nagrzane słońcem mogą się nie skleić. Dachówki wymagające użycia kleju należy dodatkowo lepikiem lub specjalnym cementem do materiałów asfaltowych.
Na połaci i kalenicy dachówki bitumiczne można mocować zszywkami nierdzewnymi. Dachówki mocuje się do podłoża gwoździami papowymi ocynkowanymi 2,8 x 30mm lub specjalnymi zszywkami, w odległości 2cm nad nacięciami. Przy kącie nachylenia dachu około 50 stopni i wyżej należy zwiększyć ich liczbę. Dodatkowo na górnej części pasa należy przybić cztery gwoździe.
Na powierzchnię 1m² układa się od 6 do 9 pasów. Rzędy należy układać tak, aby były przesunięte o pół dachówki. Na połaci należy wyznaczyć poziome i pionowe linie pomocnicze. Układanie zaczyna się od okapu, przykrywa się pas okapowy. Sąsiednie pasy układa się na styk i mocuje. Kolejny rząd musi nachodzić na poprzedni tak aby przykrywał mocowania. Wokół kosza wykończonego blachą, pasy układ się tak, aby zachodziły na blachę. Zamiast blachy, możnawkoszuułożyćpapępodkładowąoszerokości1m.Pasydachówek zachodzące na kosz można układać na przemian lub docinać
z obu stron (kosz otwarty) albo z jednej strony. Wokół komina układa się jedną warstwę papy podkładowej, na którą nakłada się obróbkę blacharską. Kalenicę i grzbiety można wykończyć akcesoriami systemowymi sprzedawanymi razem z pokryciem. Elementy kalenicowe można również dociąć z pasów dachówek i wygiąć je do kształtu dachu. Podklejać lepikiem lub specjalnym cementem do materiałów asfaltowych. Na połaci i kalenicy dachówki bitumiczne można mocować zszywkami nierdzewnymi. Dachówki mocuje się do podłoża gwoździami papowymi ocynkowanymi 2,8 x 30mm lub specjalnymi zszywkami, w odległości 2cm nad nacięciami. Przy kącie nachylenia dachu około 50 stopni i wyżej należy zwiększyć ich liczbę. Dodatkowo na górnej części pasa należy przybić cztery gwoździe. Na powierzchnię 1m² układa się od 6 do 9 pasów. Rzędy należy układać tak, aby były przesunięte o pół dachówki. Na połaci należy wyznaczyć poziome i pionowe linie pomocnicze. Układanie zaczyna się od okapu, przykrywa się pas okapowy. Sąsiednie pasy układa się na styk i mocuje. Kolejny rząd musi nachodzić na poprzedni tak aby przykrywał mocowania. Wokół kosza wykończonego blachą, pasy układ się tak, aby zachodziły na blachę. Zamiast blachy, można w koszu ułożyć papę podkładową o szerokości 1m. Pasy dachówek zachodzące na kosz można układać na przemian lub docinać
z obu stron (kosz otwarty) albo z jednej strony. Wokół komina układa się jedną warstwę papy podkładowej, na którą nakłada się obróbkę blacharską. Kalenicę i grzbiety można wykończyć akcesoriami systemowymi sprzedawanymi razem z pokryciem. Elementy kalenicowe można również dociąć z pasów dachówek i wygiąć je do kształtu dachu.
Sposób montażu gontów powinien być dostosowany do wymogów konkretnego producenta, gdyż od jakości podłoża, staranności wykonania obróbek i samego pokrycia - odpowiednio wentylowanego - w dużej mierze zależy gwarancja jego trwałości. Pokrycia bitumiczne należy przechowywać w suchych pomieszczeniach, zabezpieczonych przed słońcem i wilgocią. W upalne dni dachówki powinny leżeć w zacienionych i chłodnych miejscach. Podłoże musi być twarde i równe. Materiały bitumiczne nie mogą leżeć bezpośrednio na gruncie.

Pokrycia z pap starego typu wymagają okresowej konserwacji. Polega ona na powlekaniu pokrycia odpowiednimi preparatami. Pierwsze zabiegi konserwujące należy wykonać po 2-3 latach eksploatacji, a później nie rzadziej, niż co 5 lat. Konserwacji nie wymagają natomiast pokrycia z pap nowej generacji (z asfaltów modyfikowanych, na trwałych osnowach). Producenci udzielają na te materiały oraz ułożenie 15-30 lat gwarancji. Nie znaczy to jednak, że nie trzeba dokonywać przeglądu takiego pokrycia i nie ulega ono uszkodzeniu.
Jeżeli w pokryciu są pęcherze powietrzne, należy je usunąć przez przecięcie na krzyż, odgięcie rogów papy, wysuszenie miejsc zawilgoconych, oczyszczenie spodu papy oraz podłoża ze starego lepiku. Na tak przygotowane miejsce przykleja się łatę wykonaną z dwóch warstw papy. Łata powinna być większa od zlikwidowanego pęcherza: warstwa dolna o 10cm, górna o 20cm. Załatać trzeba także dziury w pokryciu, zaś odklejone pasy papy należy, po starannym oczyszczeniu i wysuszeniu podłoża, dokleić lepikiem asfaltowym.
Gdy uszkodzenia to przede wszystkim miejscowa utrata posypki
i odsłonięcia osnowy, nie ma znacznych szczelin (pęknięć) ani pęcherzy, pokrycie odnawia się nanosząc bez spoinową powłokę z preparatów bitumicznych. Przed renowacją należy naprawić uszkodzenia, następnie pokryć powierzchnię roztworem gruntującym, który ma uzupełnić utratę lepiszcza, przywrócić elastyczność i zwiększyć przyczepności podłoża do nowej warstwy izolacji wodochronnej.
Jeśli zniszczenia są bardzo duże, wskazane jest wykonanie nowego pokrycia. Możemy albo wymienić stare na nowe, albo - nie usuwając starego - położyć na nim nowe z pap asfaltowych lub bitumicznych płyt falistych. Można też wykonać powłokę z tworzyw sztucznych. Mogą one być nakładane na stare pokrycie papowe w różny sposób. Szybkim rozwiązaniem jest natrysk pianki poliuretanowej. Uzyskane pokrycie jest lekkie (2 kg/m2), ma małą nasiąkliwość i dobrą izolacyjność termiczną. Na dachu można również ułożyć membranę EPDM (polimer etylenowo-propylenowy), w postaci wstępnie przyciętych, wykonanych na miarę arkuszy (długość 2m, szerokość 10 – 140cm, grubość 0,75 – 2mm) w standardowych rolkach. Na pokrycia dachowe zaleca się arkusze o grubości 1,2mm.
Do konserwacji i renowacji papowych pokryć dachowych stosuje się płynne i plastyczne wyroby bitumiczne. Po naniesieniu na podłoże tworzą ciągłą i jednolitą warstwę. Powłoki takie wykonuje się przy użyciu tradycyjnie stosowanych lepików asfaltowych z wypełniaczem lub bez wypełniaczy, oraz różnego rodzaju mas asfaltowych, nanoszonych w temperaturze 180°-200° C. Mniej kłopotliwe są środki do stosowania na zimno (bez podgrzewania). Preparaty do renowacji można podzielić na:
• rozpuszczalnikowe – roztwory, lepiki i masy asfaltowe (roztwory asfaltów z dodatkiem kauczuków syntetycznych w rozpuszczalnikach organicznych), z dodatkiem plastyfikatorów i ewentualnie substancji nadających odpowiednią konsystencję. Do tych środków należą: Abizol, Askowil, Alubit, Bitizol, Cyklolep, Dacholeum, Dachbit itp. Wadą tych preparatów jest palność;
• bezrozpuszczalnikowe (emulsyjne):
o emulsyjne (dwufazowe układy koloidalno – dyspersyjne, składające się z dwóch nierozpuszczalnych cieczy: wody i asfaltu, takie jak Emizol),
o dyspersyjne masy asfaltowe: Dysperbit, Dysperbit-Color,
o asfaltowo – gumowe: Bitgum, Gambit itp.
Preparaty bezrozpuszczalnikowe są łatwe w stosowaniu, ale ze względu na zawartość wody nie można ich nakładać, przechowywać ani transportować w czasie mrozów. Naniesione powłoki z mas dyspersyjnych zabezpiecza się posypką mineralną (za wyjątkiem preparatów zawierających pigment),co pozwala uzyskać odpowiedni efekt dekoracyjny.

Pokrycie dachowe z wyrobów bitumicznych będzie długo służyć, jeśli jest wykonane z materiałów wysokiej ja-kości. Niestety jak każde pokrycie, ulegać będzie uszkodzeniom. Aby przedłużyć trwałość dachu krytego papą, należy go konserwować i na bieżąco naprawiać.
Temperatura.
Głównym powodem uszkodzeń dachowych pokryć bitumicznych jest stałe wystawienie na szkodliwe działanie czynników atmosferycznych - słońca, mrozu, opadów i wiatru. Duży wpływ na zachowanie się pokrycia mają wahania temperatury. A temperatura pokrycia zależy nie tylko od jego właściwości, ale i od podłoża, na którym zostało umieszczone. Ułożone na warstwie termoizolacyjnej nagrzewa się do wyższej temperatury, niż leżące bezpośrednio np. na betonie (różnice wynoszą do 10° C). Temperatura pokryć dachowych w okresie letnim, przy bezwietrznej pogodzie, wynosi 70-90° C. Wraz ze zmianą pór roku różnice temperatury pokrycia sięgają ok. 100° C, zaś amplitudy dobowe - do 60° C.
Woda.
Destrukcyjne działanie wody polega na zmniejszeniu przyczepności hydro-izolacji do podłoża. Kropla wody, która trafia między warstwy pokrycia przy temperaturze około 21° C, podczas jego rozgrzania do temperatury 66° C zwiększa swą objętość 1500 razy! W wyniku tego powstają pęcherze. Do powstawania zniszczeń przyczyniają się również spadki temperatury - zamarzająca woda, przechodząc w lód, zwiększa swą objętość, wywołując naprężenia w szkielecie materiału. Ulegając wielo-krotnemu zamrażaniu i odmrażaniu, powoduje rozszczepienie materiału. Jest to szczególnie groźne przy małych spadkach dachu, na którym łatwiej gromadzi się woda. Woda zacznie przenikać pod pokrycie papowe, jeśli użyto wadliwych materiałów, pokrycie zostało niewłaściwie wykonane (np. papa ułożona na mokre podłoże, źle zrobione zakłady, roboty prowadzone przy nieodpowiedniej pogodzie) lub gdy spadki połaci są za małe. Przyczyną przesiąkania wody może być także niewłaściwa eksploatacja pokrycia, a więc brak lub nieodpowiednia konserwacja.
Utlenianie.
W przypadku pokryć z bitumicznych materiałów rolowych (pap) znaczenie ma nieunikniony proces zmian właściwości wyrobu, wywołany naturalnym starzeniem się lepiszcza. Zmiany powodowane są utratą składników lotnych (pod wpływem oddziaływania podwyższonej temperatury), zmianą składu chemicznego (pod wpływem tlenu), procesami polimeryzacji i polikondensacji (wskutek działania pro-mieni ultrafioletowych) i innych czynników katalizujących. W ich wyniku asfalt traci właściwości lepko-sprężyste i staje się materiałem twardym i kruchym. Pokrycie dachowe można również uszkodzić, niewłaściwie je użytkując. Przy przeglądach pokrycia, naprawach, montażu dodatkowych instalacji (anten, reklam itp.) i wykonywaniu innych niezbędnych prac, mogą powstać mechaniczne uszkodzenia pokrycia dachowego. Dlatego na dach należy wchodzić w butach o miękkich spodach (najlepiej gumowych).

Art. 222. § 1. Właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą. § 2. Przeciwko osobie, która narusza własność w inny sposób aniżeli przez pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą, przysługuje właścicielowi roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń.
Art. 223. § 1. Roszczenia właściciela przewidziane w artykule poprzedzającym nie ulegają przedawnieniu, jeżeli dotyczą nieruchomości. § 2. (74) (skreślony). § 3. (75) (skreślony).
Art. 224. § 1. Samoistny posiadacz w dobrej wierze nie jest obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy i nie jest odpowiedzialny ani za jej zużycie, ani za jej pogorszenie lub utratę. Nabywa własność pożytków naturalnych, które zostały od rzeczy odłączone w czasie jego posiadania, oraz zachowuje pobrane pożytki cywilne, jeżeli stały się w tym czasie wymagalne. § 2. Jednakże od chwili, w której samoistny posiadacz w dobrej wierze dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, jest on obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy i jest odpowiedzialny za jej zużycie, pogorszenie lub utratę, chyba że pogorszenie lub utrata nastąpiła bez jego winy. Obowiązany jest zwrócić pobrane od powyższej chwili pożytki, których nie zużył, jak również uiścić wartość tych, które zużył.
Art. 225. Obowiązki samoistnego posiadacza w złej wierze względem właściciela są takie same jak obowiązki samoistnego posiadacza w dobrej wierze od chwili, w której ten dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy. Jednakże samoistny posiadacz w złej wierze obowiązany jest nadto zwrócić wartość pożytków, których z powodu złej gospodarki nie uzyskał, oraz jest odpowiedzialny za pogorszenie i utratę rzeczy, chyba że rzecz uległaby pogorszeniu lub utracie także wtedy, gdyby znajdowała się w posiadaniu uprawnionego.
Art. 226. § 1. Samoistny posiadacz w dobrej wierze może żądać zwrotu nakładów koniecznych o tyle, o ile nie mają pokrycia w korzyściach, które uzyskał z rzeczy. Zwrotu innych nakładów może żądać o tyle, o ile zwiększają wartość rzeczy w chwili jej wydania właścicielowi. Jednakże gdy nakłady zostały dokonane po chwili, w której samoistny posiadacz w dobrej wierze dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, może on żądać zwrotu jedynie nakładów koniecznych. § 2. Samoistny posiadacz w złej wierze może żądać jedynie zwrotu nakładów koniecznych, i to tylko o tyle, o ile właściciel wzbogaciłby się bezpodstawnie jego kosztem.
Art. 227. § 1. Samoistny posiadacz może, przywracając stan poprzedni, zabrać przedmioty, które połączył z rzeczą, chociażby stały się jej częściami składowymi. § 2. Jednakże gdy połączenia dokonał samoistny posiadacz w złej wierze albo samoistny posiadacz w dobrej wierze po chwili, w której dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, właściciel może przyłączone przedmioty zatrzymać, zwracając samoistnemu posiadaczowi ich wartość i koszt robocizny albo sumę odpowiadającą zwiększeniu wartości rzeczy.
Art. 228. Przepisy określające prawa i obowiązki samoistnego posiadacza w dobrej wierze od chwili, w której dowiedział się on o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, stosuje się także w wypadku, gdy samoistny posiadacz rzeczy będącej przedmiotem własności państwowej został wezwany przez właściwy organ państwowy do wydania rzeczy.
Art. 229. § 1. Roszczenia właściciela przeciwko samoistnemu posiadaczowi o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, o zwrot pożytków lub o zapłatę ich wartości, jak również roszczenia o naprawienie szkody z powodu pogorszenia rzeczy przedawniają się z upływem roku od dnia zwrotu rzeczy. To samo dotyczy roszczeń samoistnego posiadacza przeciwko właścicielowi o zwrot nakładów na rzecz. § 2. (76) (skreślony).
Art. 230. Przepisy dotyczące roszczeń właściciela przeciwko samoistnemu posiadaczowi o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, o zwrot pożytków lub o zapłatę ich wartości oraz o naprawienie szkody z powodu pogorszenia lub utraty rzeczy, jak również przepisy dotyczące roszczeń samoistnego posiadacza o zwrot nakładów na rzecz, stosuje się odpowiednio do stosunku między właścicielem rzeczy a posiadaczem zależnym, o ile z przepisów regulujących ten stosunek nie wynika nic innego.
Art. 231. § 1. Samoistny posiadacz gruntu w dobrej wierze, który wzniósł na powierzchni lub pod powierzchnią gruntu budynek lub inne urządzenie o wartości przenoszącej znacznie wartość zajętej na ten cel działki, może żądać, aby właściciel przeniósł na niego własność zajętej działki za odpowiednim wynagrodzeniem. § 2. Właściciel gruntu, na którym wzniesiono budynek lub inne urządzenie o wartości przenoszącej znacznie wartość zajętej na ten cel działki, może żądać, aby ten, kto wzniósł budynek lub inne urządzenie, nabył od niego własność działki za odpowiednim wynagrodzeniem. § 3. (77) (skreślony).

Sprawozdanie z działalności Trybunału

Ochrona własności, zabezpieczenie społeczne, zróżnicowanie sytuacji prawnej kobiet i mężczyzn oraz kompetencje samorządu terytorialnego - to główne kwestie, którymi zajmował się Trybunał Konstytucyjny w 2000 r.
Ochrona własności, zabezpieczenie społeczne, zróżnicowanie sytuacji prawnej kobiet i mężczyzn oraz kompetencje samorządu terytorialnego - to główne kwestie, którymi zajmował się Trybunał Konstytucyjny w 2000 r. Wczoraj prezes TK Marek Safjan przedstawił w Sejmie sprawozdanie z działalności Trybunału w 2000 r.

“Od kilku lat zaznacza się wyraźny trend narastania liczby spraw do Trybunału. Orzecznictwo TK urzeczywistnia konstytucyjne zasady, konstytucja staje się bardziej realna” - mówił prezes TK.

Odnosząc się do możliwości wnoszenia przez obywateli skargi konstytucyjnej, Safjan powiedział, że zwiększa się liczba takich spraw, zwiększa się również liczba spraw, które wygrywają wnioskodawcy. “To oznacza, że instytucja skargi konstytucyjnej nie jest fasadą” - stwierdził.

Według Safjana, w orzecznictwie TK, utrwaliła się ogólna linia orzecznicza, jednak z drugiej strony wpływają sprawy, wobec których TK staje przed koniecznością szukania nowych rozwiązań.

Safjan podkreślił też wagę nowelizacji ustawy o Trybunale Konstytucyjnym z 2000 r. Nowelizacja ta umożliwiła Trybunałowi wszczynanie spraw, nawet w przypadku utraty mocy przepisów (do tego czasu sprawy takie nie mogły się nawet rozpocząć). Nowelizacja miała na celu większą ochronę praw i wolności gwarantowanych w konstytucji.

Ta nowelizacja spowodowała, że TK mógł w grudniu 2000 r. orzec, że ustawa o dodatkach dla żołnierzy pracujących przymusowo w kopalniach jest niezgodna z konstytucją (ustawa przyznawała świadczenia żołnierzom pracującym w kopalni do 1956, mimo że niektórzy byli zsyłani do kopalń i pracowali tam do 1959 r.).

W 2000 r. TK po raz pierwszy od wejścia w życie konstytucji z 1997 r. badał zgodność z konstytucją celów i działalności partii politycznych (TK orzekł, że państwo nie może ingerować w wewnętrzne struktury partii, partia jednak nie może łamać konstytucyjnych zasad, m.in. odwoływać się do faszyzmu lub komunizmu).

W 2000 r. Trybunał wydał 52 wyroki. Najczęściej do TK występował Rzecznik Praw Obywatelskich (19 razy), związki zawodowe i organizacje pracodawców (13), posłowie (4 razy). Do Trybunału skierowano 16 pytań prawnych oraz 31 skarg konstytucyjnych.

Zdaniem posła Bogdana Lewandowskiego (SLD), który w imieniu sejmowej Komisji Sprawiedliwości przedstawił jej stanowisko, brak jest widoczności wpływu orzeczeń TK na organy państwa, w tym Sejmu. Zaproponował jednocześnie, by sędziowie Trybunału spotykali się z przewodniczącymi wszystkich komisji sejmowych.

“Czasem Trybunał jest niewygodny dla Sejmu, ale bez niego nie sposób by było budować demokratyczne państwo prawa” - mówił poseł Marek Markiewicz (AWS). Przypomniał, że zdarzały się przypadki, gdy na podstawie prawidłowych i konstytucyjnych przepisów wydawane były niekonstytucyjne decyzje, co jest przejawem złego respektowania prawa.

Zdaniem Tadeusza Zielińskiego (UW), informacja przedstawiona przez prezesa TK jest dla posłów “swoistą lekcją, z której trzeba wyciągnąć wnioski”.

Według Józefa Zycha (PSL), Trybunał w swoim orzecznictwie powinien większą uwagę zwracać na intencje ustawodawcy. Przypomniał, że kiedyś praktyką było, że sędziowie TK spotykali się z posłami, choć było to w sytuacji, gdy orzeczenia i wyroki TK Sejm mógł przegłosować (takiej możliwości nie ma od 17 października 1999 r.
(PAP)

Spis treści:
I. Wstęp
1. Tworzywa sztuczne
2. Otrzymywanie polimerów
• Substancje polimeryzacyjne
• Substancje polikondensacyjne
• Substancje poliaddycyjne
3. Klasyfikacje tworzyw sztucznych
• ze względu na właściwości użytkowe
o elastomery
o plastomery
? termoplastyczne
? termoutwardzalne
? chemoutwardzalne
II. Dlaczego tworzywa sztuczne?
III. Cechy tworzyw istotne w zastosowaniach w budownictwie
IV. Przegląd zastosowań tworzyw sztucznych w budownictwie
1. Betonowanie
2. Profile kompozytowe w wysoko wytrzymałych konstrukcjach betonowych i fibrobetony
3. Izolacje przeciwwilgociowe
4. Elementy ścian, wypełnienia i przegrody, listwy maskujące
5. Materiały izolujące drgania
6. Drzwi i okna
7. Pomieszczenia sanitarne
8. Dylatacje i uszczelnienia dylatacji
9. Ocieplenia ścian, stropów i elewacje
10. Pokrycia dachowe
11. Inne elementy montowane na dachach
12. Odwodnienie
13. Wewnętrzne instalacje rurowe
14. Ogrzewanie i wentylacja
15. Instalacje elektryczne
16. Kable telekomunikacyjne i światłowodowe
17. Instalacje centralnego odkurzania
18. Poczta pneumatyczna
19. Elementy wykończenia wnętrz
20. Posadzki
21. Ściany i sufity
22. Instalacje zewnętrzne
23. Pozostałe
24. Obiekty sportowe i sportowo-widowiskowe
V. Zakończenie
VI. Bibliografia

I. Wstęp:

1. Tworzywa sztuczne są to materiały zawierające jako podstawowy składnik wielkocząsteczkowy substancje organiczne (polimery) oraz dodatki (wypełniacze, plastyfikatory lub utrwalacze oraz barwniki).
2. Otrzymywanie polimerów: powstają w wyniku polireakcji substancji małocząsteczkowych (monomerów). W zależności od chemicznego przebiegu polireakcji rozróżnia się substancje wielkocząsteczkowe: polimeryzacyjne, polikondensacyjne i poliaddycyjne:
• Substancje polimeryzacyjne: otrzymuje się dzięki reakcji polimeryzacji, tj. procesowi łączenia wielokrotnego monomerów w substancję wielkocząsteczkową bez wydzielania produktów ubocznych. Substancje powstałe z jednego rodzaju monomerów nazywamy homopolimerami(np. polichlorek winylu-PCV, polietylen, polistyren), powstałe zaś z różnych monomerów – kopolimerami(np. polimer ABS).
• Substancje polikondensacyjne: otrzymuje się dzięki reakcji polikondensacji, tj. stopniowemu przebiegowi reakcji chemicznej substancji wyjściowej, której zawsze towarzyszy wydzielanie się prostych związków chemicznych np. amoniaku, wody. W wyniku polikondensacji powstają np. tworzywa fenolowe, silikony, żywice poliestrowe.
• Substancje poliaddycyjne: otrzymuje się dzięki stopniowo postępującej reakcji związanej z przegrupowaniem atomu wodoru, której nie towarzyszy wydzielanie się związków ubocznych. Do tej grupy należą poliuretany i żywice epoksydowe.
3. Klasyfikacja tworzyw sztucznych:
• ze względu na właściwości użytkowe:
o Elastomery to tworzywa, które w normalnej temperaturze (ok. 20?C) mogą być poddawane dużym odkształceniom przekraczającym 100% (np. kauczuki).
o Plastomery to tworzywa, które w normalnej temperaturze ulegają bez zniszczenia jedynie nieznacznym odkształceniom sprężystym. Plastomery dzielimy na tworzywa:
? termoplastyczne – miękną pod wpływem ciepła i twardnieją po ochłodzeniu. Procesy te są powtarzalne. W technice budowlanej z żywic termoplastycznych stosuje się m.in. polichlorek winylu, polistyren, poliamid.
? termoutwardzalne – twardnieją pod wpływem działania podwyższonej temperatury i reakcja ta jest nieodwracalna. W budownictwie stosuję się żywice m.in. fenolowe, furanowe, silikonowe.
? chemoutwardzalne – ulegają utwardzeniu już w temperaturze pokojowej pod wpływem działania specjalnych substancji. Najczęściej stosowanymi tworzywami chemoutwardzalnymi są żywice poliestrowe (nienasycone) i epoksydowe.

II. Dlaczego tworzywa sztuczne?
Tworzywa sztuczne zastępują w coraz większym stopniu tradycyjne materiały. Równocześnie tworzywa umożliwiają wykonywanie lżejszych konstrukcji, łatwość montażu, eliminację zabezpieczeń antykorozyjnych i malowania oraz zmniejszenie pracochłonności, co w ostatecznym rozrachunku przekłada się na niższe koszty. Globalna produkcja tworzyw sztucznych wyniosła w 2000 r. około 180 mln ton, z czego ponad 26% przypadło na kraje Europy Zachodniej, tzn. ponad 47 mln ton. Główni odbiorcy wyrobów z tworzyw sztucznych w Europie Zachodniej wywodzą się z następujących sektorów: przemysł opakowań - 37%, budownictwo - 20%, motoryzacja - 8%.

III. Cechy tworzyw istotne w zastosowaniach w budownictwie
Zaletami tworzyw sztucznych są: stosunkowo łatwe przetwórstwo, trwałość, odporność na korozję, gładkość powierzchni, właściwości hydrofobowe i nie nasiąkliwość wodą, możliwość uzyskiwania ładnych kolorów, niski ciężar, łatwe łączenie (spawanie, zgrzewanie, klejenie) i montaż. Tworzywa mają ograniczoną odporność mechaniczną i są na ogół palne. Ta ostatnia cecha ogranicza zakres zastosowań. Istotne znaczenie mają te właściwości, które określają zachowanie się podczas pożaru, tzn. palność, łatwość zapłonu, łatwość rozprzestrzeniania się płomienia, intensywność generowania płonących kropli czy wydzielania dymu i toksycznych gazów.
W wyniku modyfikacji tworzyw poprawić można udarność, barierowość, odporność na działanie ognia, stabilność wymiarową, przewodnictwo cieplne czy antystatyczność.

IV. Przegląd zastosowań tworzyw sztucznych w budownictwie
Dla zapewnienia większej przejrzystości przedstawiam obszary zastosowań według asortymentów, natomiast kolejność odpowiada fazom budowy, a nie poziomom zapotrzebowania tworzyw.
1. Betonowanie
Włókna cięte PP to tani materiał wzmacniający dodawany do masy betonowej. Tworzywowe podkładki dystansowe pod elementy zbrojenia szeroko wykorzystywane są podczas betonowania konstrukcji żelbetowych. Z wysoko wytrzymałych tkanin technicznych powlekanych PCV wykonuje się formy powietrzne wykorzystywane do bezpodporowych, kopułowych konstrukcji żelbetowych w technologii torkretuj - betonu natryskowego.
2. Profile kompozytowe w wysoko wytrzymałych konstrukcjach betonowych i fibrobetony
Od kilku lat wprowadzane są w USA i Japonii zbrojenia kompozytowe na bazie polimerów w miejsce tradycyjnych prętów stalowych. Wykorzystywane są kompozyty polimerowe zawierające włókna węglowe, szklane lub aramidowe. Kompozyty z włókien węglowych służą do wzmacniania konstrukcji mostowych. W USA stosowano już dźwigary i pylony z rur kompozytowych wypełnionych lekkim betonem oraz cięgna do mostów podwieszonych wykonane z włókien węglowych i aramidowych. Nowe generacje betonów konstrukcyjnych, tzn. betony wysokowartościowe (BWW) oraz betony bardzo wysokowartościowe (BBWW) mogą być modyfikowane m.in. włóknami z polipropylenu, polietylenu, PVA lub aramidowymi. Fibrobetony zawierające włókna polimerowe zabezpieczają przed zarysowaniem świeżego betonu podczas skurczu.
3. Izolacje przeciwwilgociowe
Do izolacji ścian piwnic, fundamentów, ław fundamentowych, zabezpieczenia zewnętrznej warstwy ocieplającej fundamenty i izolacji poziomej podłóg wykorzystywane są folie płaskie PCV. Izolacje wodoszczelne wykonywane są przy budowie balkonów i tarasów. Do izolacji fundamentów w miejscach podwyższania sił poziomu wód gruntowych wykorzystywana jest przewiewna, gruba folia tłoczna z PE-HD.
4. Elementy ścian, wypełnienia i przegrody, listwy maskujące
Warstwowe płyty z blach aluminiowych bądź lakierowanych stalowych mogą zawierać wewnątrz izolacyjną warstwę spienionego PS, PU lub PE. Płyty „sandwiczowe” wykorzystywane są również na wypełnienia drzwiowe. Profile z kolorowego PCV służą jako narożniki ścienne wewnętrzne i zewnętrzne.
Z elastycznych, transparentnych taśm PCV wykonywane są kurtyny drzwiowe w obiektach przemysłowych oraz bramy najazdowe dla wózków widłowych. Wytłaczane twarde profile służą jako listwy maskujące przy elementach wewnętrznej zabudowy lub jako listwy przypodłogowe.
Mineralno-akrylowe płyty na blaty i lady wykorzystywane są w pomieszczeniach kuchennych, szpitalnych, restauracyjnych, recepcyjnych i laboratoryjnych.
5. Materiały izolujące drgania
Wśród materiałów można wymienić podkładki, płyty i masywy gumowe, w tym produkowane także w oparciu o granulat gumowy pozyskiwany ze zużytych opon samochodowych. Elementy izolujące drgania wykorzystywane są zarówno w konstrukcji obiektów (zabezpieczenie przed przenoszeniem drgań od przebiegających w pobliżu linii kolejowych i tramwajowych), przy posadowieniu maszyn, urządzeń czy elementów instalacji (wentylatory i kolektory wentylacji mechanicznej).
6. Drzwi i okna
Profile z twardego PCV to popularny materiał do wykonywania kompletnych okien (ościeżnic i skrzydeł) oraz drzwi w różnych systemach stolarki. Około 40% okien wykonywanych jest w zachodniej Europie z PCV i udział ich rośnie w łącznej produkcji. Wymogi ochrony środowiska powodują to, że technologie otrzymywania PCV są bardzo zaawansowane ekologicznie. Zaletami PCV są: trudnopalność, odporność na ścieranie i czynniki atmosferyczne, dobra izolacyjność oraz łatwość utrzymania czystości i konserwacji. PCV stosowany do produkcji profili okiennych jest specjalnie stabilizowany, głównie przez stabilizatory wapniowo-cynkowe.
Jako uszczelnienia sprawdzają się wytłaczane precyzyjne profile silikonowe bądź z TPE. Uszczelki perforowane zapewniają potrzebną mikrowentylację. Do koloru okien można dobrać wykończenie oferowane również z PCV, tj.: szyny i karnisze wytłaczane jako jedna część, wykładziny ościeży i komorowe parapety wewnętrzne. Folie poliestrowe montowane na wewnętrznej powierzchni szkła okiennego zabezpieczają przed promieniowaniem UV oraz utrudniają rozbicie szyby i włamanie.
7. Pomieszczenia sanitarne
Wanny żeliwne zastępowane są coraz częściej wyrobami z żywic akrylowych wzmocnionych włóknem szklanym. Z akrylu są również brodziki. Pozwala to na dowolność kształtów i ciekawszą kolorystykę. Płyty z polistyrenu wykorzystywane są w kabinach prysznicowych. Styropianowe obudowy do wanien i brodzików są łatwe w montażu i spełniają funkcje izolacji termicznej. Do uszczelniania narożników wykorzystywane są taśmy uszczelniające, na ogół z powlekanej centralnie włókniny lub siatki PP.
8. Dylatacje i uszczelnienia dylatacji
Do zabezpieczenia fug dylatacyjnych służą wytłaczane lub kalandrowane profile i taśmy z PCV, TPE lub EPDM. Do wykonywania wylewek betonowych na posadzkach, tarasach, podjazdach wygodne są listwy dylatacyjne wykonane jako profile: „odwrócone V” z HD-PE.
9. Ocieplenia ścian, stropów i elewacje
Sztywne płyty ze spienionego polistyrenu (PS) lub poliuretanu (PU) o różnej grubości sprawdzają się jako izolacja termiczna podłóg, posadzek posadowionych na gruncie, posadzek nad pomieszczeniami nieogrzewanymi oraz ścian zewnętrznych. Znaczne ilości płyt z polistyrenu wykorzystuje się do ocieplania wielokondygnacyjnych obiektów mieszkalnych budowanych przez wiele lat z wielkiej płyty. Konieczność docieplenia tych obiektów ze względów ekonomicznych to jedna sprawa, a niemniej ważna to zapobieżenie korozji stalowych rygli z powodu braku zabezpieczeń przed oddziaływaniem czynników atmosferycznych. Sztywna pianka PU posiada najniższy współczynnik przewodzenia ciepła - rzędu 0,019-0,022 W/m °K, co umożliwia zastosowanie izolacji o ok. 50% cieńszej w porównaniu z powszechnie stosowanym materiałem termoizolacyjnym jakim są płyty ze styropianu. Panele jako wykładziny elewacji zewnętrznych (siding) lub wewnętrznych wytwarzane są w różnych kolorach z PCV. Ostatnio wykorzystuje się do produkcji drewnopodobnych paneli poliolefiny z napełnieniem włóknami drewna. Materiał podobny do drewna jest nienasiąkliwy, odporny na czynniki atmosferyczne oraz działanie bakterii i grzybów. Wśród płyt na elewacje budynków znajdują się płyty poliestrowo-kruszywowe oraz poliestrowe wzmocnione włóknem szklanym. Zarówno szyby zespolone, jak i panele przeszklenia w elewacjach strukturalnych uszczelniane są i klejone spoiwami silikonowymi. Jako doszczelnienie fug służą sznury z poliuretanu. Uszczelnienia ruchomych elementów to profile z EPDM, silikonu lub TPE.
10. Pokrycia dachowe
W konstrukcjach dachów spadzistych i ścian szkieletowych stosowane są folie budowlane. Folie wstępnego krycia wykonywane są jako paroprzepuszczalne (ale wodoszczelne), słabo paroprzepuszczalne lub paroizolacyjne. Otrzymywane z PE lub PP jako folie lub laminaty z włókniną. Na dużych przestrzeniach płaskich dachów powodzeniem cieszy się technologia wykonywania wylewania termoizolacji ze spienionego PU. Zarówno na dachach płaskich, jak i spadzistych szerokie zastosowanie mają pokrycia bitumiczne modyfikowane TPE, papy termozgrzewalne, folie termoplastyczne PCV i PE-LD, oraz folie elastomerowe (membrany z EPDM, bądź z IIR-butylowe). Folie elastomerowe popularne są również przy wykonywaniu izolacji wodoszczelnej „zielonych ogrodów” na dachach.
11. Inne elementy montowane na dachach - kominki wentylacyjne mogą być wykonywane z PCV.
- elastomerowe rurkowo-pasmowe kolektory słoneczne z EPDM, umożliwiające wykorzystanie nie tylko promieniowania bezpośredniego, ale również rozproszonego.
- świetliki płaskie, łukowe lub pilaste z PC.
12. Odwodnienie
Rynny z PCV produkowane są w różnych kolorach. Elementy pionowe: rury, kolana, trójniki itp. zabezpieczone są na ogół gumowymi O-ringami z EPDM. Materiałem na wpusty dachowe jest PCV z kołnierzami uszczelniającymi z PCV lub EPDM. Nowym rozwiązaniem są kompletne systemy rynnowe z PCV z podwójną ścianką. Rozwiązanie takie jest lżejsze, a równocześnie sztywniejsze i odporne na mechaniczne uszkodzenia.
13. Wewnętrzne instalacje rurowe
Rury do ciepłej i zimnej wody wykonane z PP lub PE mają wiele zalet w porównaniu ze stalowymi. Przede wszystkim nie powodują odkładania kamienia na wewnętrznej powierzchni. Rury do c.o. z PP lub sieciowanego polietylenu (PE-X) powinny posiadać

warstwę barierową z polialkoholu winylowego (PVAL), kopolimeru etylen/octan winylu (EVAC) lub folii aluminiowej w celu zabezpieczenia przed przenikaniem tlenu z powietrza do wody. Współczynnik rozszerzalności liniowej rur z tworzyw sztucznych jest wyższy (od kilku do kilkunastu procent) w porównaniu do rur stalowych. Niski jest dla rur barierowych. Rury i kształtki wodociągowe, kanalizacyjne i sanitarno-odpływowe wykonywane są z PE lub PCV. W ślad za rurami z tworzyw sztucznych wykonywany jest szeroki zakres tworzywowej armatury. Zaciski ślizgowe jako wygodne elementy podczas montażu rur osłonięte są powłoką PA. Do transportu ciekłych mediów grzewczych bądź chłodzących stosowane są giętkie rury preizolowane. Rury wykonuje się z polibutylenu (PB), otuliny z pianki PUR, a karbowane osłony rur z HD-PE.
Wewnętrzne instalacje gazowe nie mogą być wykonywane z tworzyw. Znane są jednak skuteczne metody renowacji i uszczelnienia starych instalacji gazowych emulsyjnymi systemami polimerowymi wprowadzanymi do wnętrza. Do izolacji termicznej rur ciepła i zimna oraz dla zabezpieczenia powierzchni rur wodociągowych przed roszeniem stosowane są otuliny ze spienionego EPDM, PU lub PE.
14. Ogrzewanie i wentylacja
Wewnętrzne zbiorniki na olej opałowy wykonywane są na ogół z PE-HD, podobnie jak orurowanie. Rzadziej spotykane są zbiorniki z PA lub żywic epoksydowych zbrojonych włóknem szklanym. Gumowe płyty porowate o zamkniętej strukturze komórkowej wykorzystuje się do izolacji kanałów wentylacyjnych rozprowadzających powietrze w systemach nawiewu centralnego czy klimatyzacji. Jako alternatywa dla tradycyjnych kanałów wentylacyjnych z blachy instalowane są kanały z płyt ze spienionego PU powlekane obustronnie warstwą aluminiową. Zaletami tego rozwiązania są: mniejszy hałas, izolacja termiczna (istotna podczas przemieszczania powietrza o innej temperaturze niż panująca w pomieszczeniu), odporność na korozję, szczelność i lekkość. Z PCV wykonywane są elementy wentylacji grawitacyjnej i mechanicznej o małych przekrojach (przewody okrągłe i prostokątne, kształtki, nawiewniki, kratki wentylacyjne) stosowane w pomieszczeniach biurowych, kuchennych, restauracyjnych, łazienkach i garażach.
15. Instalacje elektryczne
Materiałem osłonowym na kable i przewody jest najczęściej PCV. Instalacje elektryczne prowadzone są pod tynkiem lub w posadzce w karbowanych rurach osłonowych typu „peszel\\\”. Z tworzyw wykonywane są przepusty w ścianach i stropach na kable elektryczne oraz maskujące profile dla instalacji natynkowych.
16. Kable telekomunikacyjne i światłowodowe
Powłoki tych kabli wykonywane są zazwyczaj z polietylenów: LLD-PE, MD–PE i HD-PE.
17. Instalacje centralnego odkurzania
Instalację centralnego odkurzania stanowi system rur i kształtek z PCV z wymagana aprobata techniczną dla rur próżniowych.
18. Poczta pneumatyczna
W typowych systemach poczty pneumatycznej wykonywanych z PCV spotyka się rury o średnicach w przedziale od O 60-160 mm i przeźroczyste pojemniki transportowe.
19. Elementy wykończenia wnętrz
Coraz większe zainteresowanie wzbudzają drewnopodobne kompozyty zawierające odpowiednio spreparowane włókna drzewne (70-90%) oraz tworzyw (PCV, PP, PE, PS, ABS lub PET) w ilości 10-30%. Wytłaczane elementy o wyglądzie drewna służą do wytwarzania systemów podłogowych, schodów, balustrad czy profili okiennych.
20. Posadzki
Do szerokiej grupy posadzek i wykładzin z tworzyw zaliczamy: posadzki epoksydowe, poliuretanowe, winylowe. Posadzki winylowe w szerokim asortymencie układane mogą być z płytek lub materiałów rolowanych. Przy dużym natężeniu ruchu zalecana jest wierzchnia warstwa PU odporna na ścieranie. Warunki pracy w pomieszczeniu narzucają wykonanie posadzek jako chemoodporne lub antyelektrostatyczne. Materiały na wykładziny dywanowe z włókien syntetycznych to poliamidy i poliestry. Jako materiał na systemy czyszczące przed wejściami i w holu wykorzystuje się m.in. gumę i TPE.
21. Ściany i sufity
Do wykończenia ścian stosuje się m.in. tapety i panele. Ciekawe efekty uzyskuje się, wykorzystując wysokoplastyczne folie PCV do wykonania dekoracyjnych sufitów w obiektach użyteczności publicznej lub obiektach sportowych (np. pływalnie).
22. Instalacje zewnętrzne
Z polietylenu PE-HD wykonywane są rury ciśnieniowo-wodociągowe, rury kanalizacyjne, drenarskie oraz rury sieci gazowych. Z PCV wytłacza się rury sanitarno-odpływowe, drenarskie i osłonowe. Wymagania ochrony środowiska w zakresie szczelności kanalizacji sanitarnej spowodowały powstanie nowych wyrobów z polimerobetonu: rury kanalizacyjne, studzienki rewizyjne, obudowy separatorów. Są szczelne, trwałe i chemoodporne. Jako uszczelnienia najlepiej sprawdzają się uszczelki gumowe z EPDM. Osadniki w przydomowych oczyszczalniach ścieków wytwarza się z PE-HD technika rotomoulding. Bezwykopowe renowacje nieszczelności starych sieci kanalizacyjnych można przeprowadzać, używając poliuretanowych rękawów zbrojonych matami szklanymi klejonymi do wewnętrznych powierzchni.
23. Pozostałe
Płyty akrylowe (PMMA) służą na przeszklenia oraz jako ekrany akustyczne wzdłuż dróg o dużym natężeniu ruchu kołowego. Dźwiękochłonne ekrany z twardego, wysoko-udarowego PCV, z jednostronne perforacja posiadają aprobatę techniczną Instytutu Budowy Dróg i Mostów. Do produkcji reklam i tablic informacyjnych stosuje się m.in. spieniony PCV i płyty komorowe z PP. Z PCV produkowane są profile osłonowe na poręcze i balustrady oraz pojawiające się od niedawna komorowe parapety okienne. Z tworzyw sztucznych wytwarzane są: kołki rozporowe, łączniki, podkładki dystansowe, opaski kablowe, uchwyty do mocowania rur i inne akcesoria ułatwiające szybki montaż. Szeroka gama chemii budowlanej oparta jest na bazie polimerów: farby i lakiery, impregnaty, uszczelnienia montażowe, kleje i montażowe taśmy klejące, masy uszczelniające i kity, zaprawy klejowe.
24. Obiekty sportowe i sportowo-widowiskowe
Do osłony lodowisk hokejowych, kortów do squasha, przeszklenia basenów pływackich ma zastosowanie PC. Poliwęglan może mieć postać litej płyty lub płyty komorowej o grubości do 40 mm. Konstrukcja płyty komorowej przeciwdziała kondensacji pary wodnej na jej powierzchni. Przejścia na lodowiska wykładane są płytami gumowymi o dużej odporności na ścieranie, umożliwiającymi przejście z łyżwami pozbawionymi ochraniaczy. Wewnętrzne nawierzchnie sportowe mają różną, wielowarstwową strukturę w zależności od spełnianych funkcji. Bieżnie lub nawierzchnie wielofunkcyjne w halach sportowych, salach gimnastycznych, rekreacyjnych czy kulturystycznych pod zewnętrzną kilkumilimetrową, bezspoinową warstwę wylewanego PU mają grubszy podkład z mat o grubości 4-14 mm, wytwarzanych z granulatu gumowego - produktu recyklingu odpadów gumowych.
Szeroko stosowane są wykładziny z PCV jedno- i wielowarstwowe. Warstwę podkładową może stanowić spieniony PU lub maty gumowe. Boiska do gry w hokeja na łyżwo-rolkach, sale do aerobiku i inne mają nawierzchnię z PP. Z PCV wykonywane są folie zabezpieczające okresowo materiał posadzki boiska na czas organizowania imprez masowych. Jako materiał nawierzchni kortów tenisowych wykorzystywane są wielowarstwowe powłoki akrylowe z granulatem gumowym.
Do nawierzchni sportowych boisk piłkarskich czy kortów tenisowych, znanych pod nazwą sztuczna trawa, stosuje się igłowane maty z PP najczęściej w kolorze zielonym, pokryte warstwą piasku dla zabezpieczenia przed „kładzeniem się” wystających kilkucentymetrowych włókien. Z PP lub rzadziej z PA wytwarza się kolorowe siedziska dla kibiców na widowniach obiektów sportowych. Bardzo popularne, zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych, są pokrycia obiektów o znacznych rozpiętościach za pomocą membran powłokowych, wykonanych z wysoko wytrzymałych tkanin technicznych zawieszonych na stalowych lub kompozytowych linach nośnych. Znajdują tutaj zastosowanie tkaniny poliestrowe powlekane PCV, tkaniny szklane powlekane PTFE bądź silikonem oraz tkaniny aramidowe z powłoką teflonową. Te ostatnie są najdroższe i dają jasnobrązowy odcień. Powłoki membranowe przepuszczają do 20% światła. Lepsze pod tym względem, ale dające inne efekty, są elementy powłokowe z poliwęglanowych płyt komorowych.

V. Zakończenie
Budownictwo jest znaczącym odbiorcą materiałów polimerowych. W Europie Zachodniej budownictwo pochłania 20% tworzyw. Kondycja budownictwa jest nie bez znaczenia dla producentów tworzyw sztucznych oraz wielu zakładów przetwarzających te materiały. Szacuje się, że w kraju ok. 2000 firm, w tym większość handlowych, dostarcza wyroby z tworzyw dla budownictwa.

Teflon, którym pokrywa się w środku nowoczesne garnki, jest najbardziej śliskim tworzywem znanym technologii. Ma współczynnik tarcia prawie taki jak lód. Gdyby zatem pokryć ulice i drogi teflonem, nie dałoby się po nich chodzić ani jeździć.
Dzięki warstwie teflonu, zwanego także PTFF , do patelni nie przywiera jajecznica ani domowe krówki. PTRE używa się do pokrywania różnych powierzchni, np. części maszyn, których ruch wymaga minimalnego tarcia.
PTFE to jeden z najciekawszych materiałów stworzonych przez człowieka. Jego śliskość nie jest jedyną niezwykłą cechą. Jest odporny na ekstremalne temperatury, bardzo wysokie i bardzo niskie, w zasadzie jest obojętny chemicznie ,jest tez izolatorem.
PTFEE to skrót od politetrafluoroetylenu. Odkrył go właściwie przypadkowo amerykański inżynier dr Roy Plunkett, gdy w 1938 r prowadził badania dla firmy Du Pont nad substancjami do chłodzenia lodówek. Du Pont nadał nowo odkrytemu związkowi chemicznemu handlową nazwę Teflon.
Teflon jest trudny w obróbce i początkowo znalazł zastosowanie w tak zwanej produkcji specjalnej, czyli w przemyśle zbrojeniowym. Natomiast nie był powszechnie stosowany do czasu, aż francuski inżynier Mark Gregoire wykazał jego przydatność w gospodarstwie domowym. Pierwsze patelnie teflonowe , które wyprodukował w połowie lat pięćdziesiątych nazwano Tefal. W ślad za nimi inni zaczęli masowo produkować naczynia kuchenne do gotowania i pieczenia pokryte warstwa PTFE.
Jednakże już w latach czterdziestych teflon znalazł szerokie zastosowanie w przemyśle. Ze względu na jego śliskość pokrywano nim trzpienie utrzymujące walce obrotowe. Trzpienie te są samosmarujące ,gdyż śliskość zastępuje smar. Teflon wzmacniany jest innym tworzywem, np. włóknem szklanym lub grafitem. Związków takich używa się, gdy w obiegu mamy substancje chemiczne ,które wchodzą w reakcję z metalami i wywołują korozje- np. pompy do przetłaczania kwasu.

Obojętność na kwasy:

Teflon jest obojętny na działanie substancji chemicznych włącznie z wrzącymi kwasami i zasadami. Nawet rozpuszczalnik złota i srebra- woda królewska nie działa na teflon. Wchodzi on w reakcje chemiczne jedynie z ciekłym sodem, ciekłym wapieniem, a także bardzo gorącym fluorem.
Obojętność chemiczna teflonu sprawia, że nie zanieczyszcza gotowanego na nim jedzenia. Właściwie nie ma żadnego wpływu na substancje organiczne, włączając tkanki ludzie. Dlatego znalazł zastosowanie w transplantacjach i chirurgii odtwórczej. Wykorzystywany jest także w formie splątanych włókien nasączanych węglem do rekonstruowania kości twarzy.
Ponieważ nie przewodzi prądu ,jest wspaniałym izolatorem kabli. Dodatkową zaletą teflonu jest zachowanie plastyczności w temperaturach –270*C do 260*C.
Izolację z PTFE wykorzystuje się w przewodach statków kosmicznych, na które działają ekstremalne temperatury. Na orbicie okołoziemskiej raz jest on poddawany wysokiej temperaturze, gdy znajdzie się w promieniach słońca ,potem znowu temperaturom znacznie poniżej zera, gdy wejdzie w strefę Ziemi .

Jak wytwarza się teflon:

Unikalne właściwości chemiczne teflonu wynikają z budowy chemicznej. Każda cząsteczka PTFE składa się z długiego „kośćca” –łańcucha atomów węgla , z których każdy związany jst z dwoma atomami fluoru. Wiązania chemiczne między atomami węgla i fluoru są wyjątkowo silne , dlatego tez teflon nie wchodzi w reakcje z innymi związkami.
Sąsiadujące ze sobą cząsteczki są również połączone wiązaniami węglowo-fluorowymi. Związek atomów w tym wiązaniu jest mocniejszy niż w jakichkolwiek innych związkach chemicznych. Właśnie dlatego nic nie przywiera do teflonu. Mocne wiązania między cząsteczkami gwarantują ,że PTFE nie topi się nawet w wysokich temperaturach.
PTFE wyrabiany jest z chlorodifluorometanu, popularnego czynnika chłodzącego do lodówek freonu 22. Amerykański inżynier odkrył, że podgrzewany freon 22 wydziela gaz- tetrafluoroetan.
Gdy tetrafluoroetan ,pod ciśnieniem 40-59 atmosfer przy obecności nadtlenku jako katalizatora, zmienia strukturę chemiczną, by przeobrazić się w sypki proszek PTFE.
Ponieważ teflon nie topi się normalnie, dodaje się do niego specjalne spoiwo i wkłada do formy. Proszek, poddany wysokiemu ciśnieniu i wysokiej temperaturze ,stapia się w jednolitą masę. Do produkcji naczyń teflonowych zawiesinę sproszkowanego PTFE w wodzie rozpyla się na powierzchni garnka , a następnie wypala.

1.1. Wiadomości ogólne
Dachem nazywamy przekrycie budynku składające się z konstrukcji nośnej, pokrycia i ewentualnie z warstwy izolacji cieplnej. Dach osłania wnętrze budynku przed opadami atmosferycznymi, słońcem i wiatrem oraz przenosi obciążenia od śniegu i wiatru. Uzupełnieniem dachów są urządzenia odpływu wody opadowe: rynny, rury spustowe. Dach kształtuje jednocześnie bryłę budynku i dlatego jest jednym z ważniejszych elementów architektury. Ponadto wpływa na plastyczne i kolorystyczne zagospodarowanie osiedla i miasta, a więc krajobraz. Na przestrzeni dziejów dach charakteryzował różne style w budownictwie. Chociaż kształt i funkcja dachów przez wieki nie uległa zasadniczym zmianom, to dziś zupełnie inna jest technika ich wykonania i stosowane materiały.
Każdy dach kształtują połacie dachowe, będące powierzchniami płaskimi lub krzywoliniowymi, nachylonymi do poziomu. Połacie dachowe są ograniczone krawędziami (rys.1.1-1a). Dolna krawędź połaci dachowej, położona najniżej, wystająca mniej lub bardziej poza lico ściany budynku, tworzy okap. Do okapów są przypomocowane rynny. Krawędź przecięcia się dwóch przeciwległych połaci, o linii najwyżej położonej i równoległej do okapów tych połaci, to kalenica. Krawędź ukośna do poziomu, powstała z przecięcia dwóch sąsiednich połaci, o nierównoległych okapach, tworzących kąt wypukły – to naroże, a tworząca kąt wklęsły - to kosz, który odprowadza wody opadowe. Ograniczenie połaci od pionowego szczytu ściany tworzy krawędź szczytową. Pionowa ściana o kształcie trójkąta, zamykająca dach, nazywa się szczytem (rys.1.1-1b), a gdy nie sięga na całą wysokość dachu lecz zawarta jest między połaciami - półszczytem (rys.1.1-1c).

Rys.1.1-1.Element dachów: a)czterospadowego,
b) ze ścianą szczytową,
c) z półszczytem.

Pochylenie połaci dachowej (rys.1.1-2) określa się:
· stosunkiem wysokości połaci dachowej (h) do jej podstawy (a) wyrażonym w ułamku dziesiętnym lub w procentach;
· wartością kąta (?) zawartego między połacią dachową a jej podstawą.

Rys.1.1-2. Schemat układu pochylenia połaci dachowej: a - podstawa,
h – wysokość, ? – kąt nachylenia

Kryteriami projektowania formy dachu wraz z pochyleniem jego połaci są: warunki klimatyczne danej miejscowości, rodzaj pokrycia, kształt rzutu poziomego budynku, rodzaj konstrukcji dachowej, przeznaczenie poddasza, wymagania architektoniczne związane z danym regionem oraz sposób odprowadzania wód opadowych z połaci dachowych. Przykładem może być dach o stromych połaciach stosowany najczęściej w klimacie o dużych opadach deszczu i śniegu lub dach o lekko pochyłych połaciach - stosowany w klimacie z małymi opadami.
Charakterystyczne kształty dachów, można najogólniej ująć w dwie grupy:
a) dachy o połaciach płaskich (rys.1.1-3),
b) dachy o połaciach krzywoliniowych (rys. 1.1-4).

Rys.1.1-3.Kształty dachów o połaciach płaskich: a) jednospadowy (pulpitowy), b) dwuspadowy, c)czterospadowy d) naczółkowy, e) półszczytowy, f) mansardowy, g) uskokowy (polski), h) namiotowy, i) wieżowy, j) wklęsły, k) pilasty

Rys.1.1-4.Przykłady form dachów o połaciach krzywoliniowych: a) stożkowy, b) baniasty, c) cebulasty,
d) kopulasty , e) walcowy, f) konoidalny, g) beczkowy, h) sklepiony, i) fałdowy, j) paraboliczno-hiperboliczny

1.2. Geometria dachów
Rozwiązanie konstrukcji dachu wymaga na wstępie wyznaczenia jego geometrii. Po ustaleniu rzutu poziomego budynku oraz poziomów ścian zewnętrznych wyznacza się kształt dachu, który przybiera na rysunku formę złożoną z odcinków linii prostych a także łuków. Ograniczmy się do geometrii dachów o połaciach płaskich dla budynków, których wielokąty okapu leżą na jednym poziomie. W sensie geometrycznym, dach o połaciach płaskich jest zbiorem wielokątów płaskich. Zewnętrzne boki wielokątów, stanowiące w rzucie poziomym zarys dachu, mogą tworzyć linię łamaną płaską lub przestrzenną, zamkniętą lub otwartą. Linię tę nazywamy linią okapu lub wielokątem okapów, a jego boki - bokami okapów poszczególnych połaci.
Przy rozwiązywaniu geometrii dachów, występują następujące krawędzie:
· narożne wychodzące z wypukłych wierzchołków wielokąta okapu,
· koszowe wychodzące z wklęsłych wierzchołków wielokąta okapu,
· kalenice i okapy jako krawędzie poziome,
· zgubne, które są nachylone do poziomu lecz nie dochodzą do linii okapu.
Krawędzie kalenicowe i zgubne tworzą linię łamaną, którą nazywa się grzbietem dachu.
Rozwiązywanie geometrii dachów polega na wyznaczaniu na danym wielokącie okapu: rzutów i długości krawędzi sąsiednich połaci, a więc kształtu połaci oraz kątów ich wzajemnego nachylenia. Stosuje się tu zasadę jednakowego nachylenia wszystkich połaci do poziomu. Jednocześnie systematycznie korzysta się z elementarnego związku: trzy płaszczyzny przecinają się w trzech krawędziach przechodzących przez wspólny punkt tych płaszczyzn. Gdy ze względów konstrukcyjnych, budowlanych czy estetycznych odstąpi się od zasady stałego nachylenia i zaprojektuje połacie o różnych nachyleniach, można wskutek tego zmniejszyć liczbę kalenic i naroży zgubnych, przez co zmniejsza si�